In Nederlandse supermarkten gaat het nog opvallend vaak mis met allergeneninformatie. Jaarlijks worden er veel producten teruggeroepen omdat het etiket niet klopt of omdat waarschuwingen ontbreken, waardoor consumenten met allergieën risico lopen. Vanaf volgend jaar moeten strengere regels ervoor zorgen dat etiketten duidelijker worden en dat supermarkten minder vaak geconfronteerd worden met foutieve labels en terughaalacties.

Supermarkten informeren vaak onvoldoende

De Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit controleert of supermarkten en andere bedrijven consumenten goed informeren over allergenen. Dat gaat nog vaak fout. Tijdens inspecties in 2022 bleek dat 60% van bijna 13.000 gecontroleerde bedrijven in horeca, ambacht en retail klanten onvoldoende allergeneninformatie geven. Ook supermarkten vallen hieronder.

De NVWA ziet dat fouten meestal ontstaan doordat de informatie onvolledig is of niet beschikbaar voor consumenten, geven ze aan. Ook ontbreekt vaak een duidelijke melding waar shoppers extra informatie kunnen vinden. Deze onduidelijkheid leidt regelmatig tot recalls van supermarktproducten, die consumenten via veiligheidswaarschuwingen te horen krijgen. Sommige allergenen zullen altijd in het product zitten, omdat ze nu eenmaal in het product verwerkt zijn. Deze moeten verplicht op het label staan. Hiernaast heb je ook de onbedoelde allergenen, oftewel de kruisbesmetting. Dit zijn de ingrediënten die per ongeluk in het product komen. Floris van Overveld van de Nederlandse Coeliakie Vereniging vertelt dat er een verschil zit in deze fouten op labels. “Allergenen op etiketten gaat natuurlijk eerst om de ingrediënten. Daarin moeten allergenen dikgedrukt zijn. Een deel van de recalls gaat over fouten daarin.” Daarnaast heb je dan ook nog de label voor kruisbesmetting: “dat staat op het etiket onder de ingrediënten, met een mededeling als ‘kan … bevatten’. Ook fouten daarin zorgen ervoor dat producten uit de schappen worden gehaald.”

Hoe vaak allergenenfouten precies tot recalls leiden, is lastig te zeggen — waarschuwingen worden door bedrijven zelf uitgegeven en kunnen in meerdere winkels verschijnen, geeft de NVWA aan.

Nieuwe regels

Begin volgend jaar gaan nieuwe Nederlandse etiketteringsregels in. De NVWA houdt vanaf 1 januari toezicht op de vernieuwde eisen voor de etiketteringsregels met PAL (Precautionary Allergen Labelling). Dat betekent dat supermarkten alleen nog producten mogen verkopen waarop ‘kan allergenen bevatten van’ staat als er daadwerkelijk een aangetoond risico is op kruisbesmetting.

Nu gebruiken fabrikanten deze waarschuwingen nog te vaak om zichzelf indekken, iets wat volgens Floris averechts werkt. “Als je nu naar een snackautomaat in de kantine loopt om een Snickers te halen, zie je de waarschuwing al op het label staan. ‘kan sporen van pinda bevatten’. Dit is gewoon een kwestie van overdreven indekken.”

Door de overvloed aan waarschuwingen raken consumenten het signaal kwijt, legt hij uit: “Sommige mensen vermijden nu alle producten en andere mensen negeren de waarschuwing en eten alles, maar daar kunnen ook nare gevolgen aan zitten. Die nare gevolgen kunnen bijvoorbeeld buikpijn en misselijkheid zijn, maar er kunnen ook grotere gevolgen aanzitten. Mensen kunnen heftige reacties krijgen of goed ziek worden. Dat ligt aan de dosering” Volgens Floris werkt het als een vals alarm: “Als er altijd een alarm afgaat, dan luister je daar ook niet meer naar.” Nieuwe regels moeten eind maken aan de ‘voor de zekerheid’-waarschuwingen.

Minder chaos, duidelijkere labels

Met de nieuwe regels worden fabrikanten verplicht om een risicoanalyse uit te voeren voordat ze mogen waarschuwen voor mogelijke kruisbesmetting. Alleen bij een vastgesteld risico mag de waarschuwing op het etiket worden gezet. Daarnaast verdwijnt de wirwar aan zinnen. Vanaf volgend jaar zijn er nog twee toegestane waarschuwingen die een fabrikant mag gebruiken: ‘kan allergeen bevatten’ en ‘niet geschikt voor mensen met…’ Dit zou het probleem moeten verbeteren.

Fabrikanten hebben tot januari 2026 om hun etiketten aan te passen. De NVWA gaat vanaf 2026 ook actief handhaven op de nieuwe regels. Floris verwacht dat de situatie hiermee ook merkbaar verbetert: “De nieuwe regels maken het zeker beter. Dat kan ik met zekerheid zeggen.”

Recalls en openbaarmaking

Als de NVWA een fout vindt, kan een bedrijf een waarschuwing of boete krijgen. Bij ernstige afwijkingen moet een product meteen uit de schappen worden gehaald, waarbij consumenten worden gewaarschuwd het product niet te gebruiken. Minder ernstige afwijkingen moeten supermarkten zelf uit de schappen halen.