Afgelopen zondag liep het volledig uit de hand tijdens de voetbalwedstrijd tussen BVV uit Den Bosch en DESO uit Oss. Er werden zeven rode kaarten uitgedeeld en tijdens de vechtpartij werd zelfs een deel van iemands oor afgebeten. Geweld in het amateurvoetbal is niet nieuw: sinds de coronapandemie komt het steeds vaker voor, ziet ook KNVB-scheidsrechter Gijs het Mannetje. “Als de agressiviteit zo hoog blijft, gaat de KNVB veel trouwe scheidsrechters kwijtraken.”
De cijfers van de KNVB vóór en na corona laten een duidelijke stijging zien. Waar in het laatste volledige seizoen vóór de pandemie het aantal gestaakte wedstrijden tussen de 1000 en 1200 lag, is dat na corona structureel opgelopen tot meer dan 1600, met in het seizoen 2023/2024 zelfs 1864 gevallen. Ook het aantal zware tuchtzaken is sinds corona toegenomen.
Gijs het Mannetje, KNVB-scheidsrechter en scheidsrechterscoördinator van de Ouddorpse voetbalclub WFB, herkent dit gedrag. “De meeste incidenten komen door mensen met gedragsproblemen. Dat lijkt door corona alleen maar erger te zijn geworden. Het sociale aspect lijkt grotendeels verdwenen en de verharding van de maatschappij reikt door tot op het voetbalveld.”
Maatregelen
De KNVB erkende de toenemende incidenten en nam maatregelen. Sinds het seizoen 2024/2025 is de voetbalbond begonnen met een ‘lik-op-stukbeleid’. Daarmee wil de KNVB laten zien dat zij een grens trekt wat betreft incidenten. Sindsdien kan de KNVB twee bestuurlijke maatregelen nemen na wangedrag.
De eerste maatregel richt zich op collectief wangedrag. Wanneer een team in één seizoen twee keer door de tuchtrechtelijke organen schuldig wordt bevonden aan het niet (uit)spelen van een wedstrijd en/of aan collectief wangedrag vóór, tijdens of na een wedstrijd, kan de KNVB besluiten het team uit de competitie te halen.
Veiligheid scheidsrechters
De andere maatregel is bedoeld om scheidsrechters beter te beschermen. Wanneer er
sprake is van geweld of wangedrag van spelers, trainers of publiek richting een scheidsrechter, kan de KNVB het betreffende team voor veertien dagen schorsen en de wedstrijden uitstellen.
Ook heeft de KNVB besloten dat alleen nog maar de aanvoerder van een team mag protesteren bij de scheidsrechter. “Ik vind dat een hele goede maatregel en merk dat het ook werkt”, aldus Gijs het Mannetje. “Ook de andere maatregelen van de KNVB zijn goed en als ik er met collega’s over praat, hoor ik dat de KNVB zich aan de maatregelen houdt wanneer dat nodig is. Zo zijn er al meerdere teams uit allerlei regio’s uit de competitie gehaald vanwege herhaald wangedrag.”
Verbetering
Dat de maatregelen effect hebben, laten ook de cijfers zien. In het seizoen 2024/2025 zijn 1.058 zware tuchtzaken geregistreerd, ongeveer duizend minder dan in het seizoen daarvoor. Dit terwijl er in 2024/2025 juist meer wedstrijden zijn gespeeld, waardoor ook het percentage incidenten is gedaald. Exacte cijfers over het aantal gestaakte wedstrijden zijn niet bekend, maar de KNVB geeft aan dat er sprake is van stabilisatie of een lichte daling, ondanks het hogere aantal wedstrijden.
Urgentie
Ondanks de verbetering ligt het niveau nog altijd ver verwijderd van de situatie van vóór corona. Volgens Gijs het Mannetje is de ingeslagen weg van de KNVB goed, maar kan er nog meer gebeuren. “Ik denk dat het goed zou zijn als de KNVB elk kwartaal, samen met de verenigingen, de gedragscodes doorneemt, zodat iedereen weer scherp is.”
Ook onduidelijkheid kan voor problemen zorgen. “Een aantal jaar geleden veranderde de KNVB de regels voor het jeugdvoetbal. Een groot deel werd hier niet of nauwelijks over geïnformeerd, waardoor er bij trainers en spelers veel verwarring ontstond. Dat leidde regelmatig tot agressie op en rond het veld.”
Door de toenemende incidenten wordt het voor scheidsrechters steeds belangrijker om stevig in hun schoenen te staan. “Tijdens de opleiding haken al mensen af, omdat ze het niet aankunnen. Het is ook echt heel lastig.” Volgens Gijs het Mannetje is het van groot belang dat er snel iets verandert. “Ook de jeugd wordt steeds verbaler. Als de agressiviteit zo hoog blijft, gaan zowel de KNVB als verenigingen veel trouwe scheidsrechters kwijtraken.”
