Een infectie? Veel mensen grijpen al snel naar een antibiotica kuurtje. Maar dat is niet altijd zonder risico. Een groot probleem is het ontstaan van antibioticaresistentie. Er overlijden wereldwijd ongeveer 35.000 mensen per jaar vanwege antibioticaresistentie. Volgens de Radboud Universiteit kan dat aantal in 2050 oplopen tot zo’n 10 miljoen per jaar.

Jan Kaan, gepensioneerd microbioloog, legt uit hoe een antibioticaresistentie kan ontstaan: “Resistentie tegen antibiotica kan altijd ontstaan.” Bacteriën delen zich snel en muteren continu. Als antibiotica veel en verkeerd gebruikt worden, versnelt dit het proces. “De schaal waarop antibiotica worden voorgeschreven is de voornaamste reden van de toename”, zegt Kaan. 

Minder werkende antibiotica

Vroeger kwamen er regelmatig nieuwe antibiotica bij. “In de jaren tachtig kwamen er nog twee tot drie nieuwe soorten per jaar bij”, legt Kaan uit. “Nu worden dat er steeds minder.” Hierdoor raken oude antibiotica uitgewerkt, terwijl er weinig nieuwe middelen bijkomen. Bacteriën worden resistent, zoals bij bekende varianten als MRSA, ESBL en VRE. 

De manier waarop antibiotica wereldwijd worden gebruikt, speelt hierin een ook een rol. “Als er in het buitenland slecht met antibiotica wordt omgegaan, kan resistentie zich verspreiden”, zegt Kaan. Ook de weerstand van een patiënt is belangrijk. Ieder antibioticum is een hulpmiddel om het lichaam te herstellen, maar werken niet altijd meer goed als bacteriën resistent zijn. Vooral in ziekenhuizen is dit een groot risico. “De grootste zorg is dat kwetsbare patiënten straks niet goed behandeld kunnen worden.”

Ervaring

Rinske Blei (20) kreeg antibiotica voor een keelontsteking, maar merkte dat de kuur niet werkte. “Ik zat op dag vier van de kuur en merkte helemaal niks”, vertelt ze. De pijn bleef en ze kreeg jeuk. Uiteindelijk moest ze de infectie uitzieken zonder verdere behandeling. “Er was geen andere optie”, Sindsdien leeft ze met meer angst om ziek te worden. Ze vermoedt dat eerdere antibioticakuren de effectiviteit hebben verminderd: “Waarschijnlijk heb ik gewoon zoveel antibiotica gehad dat het nu minder werkt.” Haar boodschap aan anderen: “Ga niet voor alles aan de antibiotica. Let op wat je in je lichaam stopt, niet alleen bij drugs en alcohol, maar ook bij medicijnen.”

Toekomst

Er wordt ook gekeken naar andere oplossingen, zoals het gebruik van virussen die bacteriën kunnen bestrijden (bacteriofagen). “Dat gebeurt nu nog weinig en is lastig”, aldus Kaan. Als antibiotica minder worden gebruikt, kan resistentie soms ook weer afnemen. Maar voor nu is het belangrijkste om zorgvuldig met antibiotica om te gaan. Dus alleen gebruiken indien nodig, goed de kuur afmaken en niet je kuur delen met vrienden.