Mogelijk heb je het wel eens gezien in films en series: compositietekeningen. Deze realistische illustraties zijn bedoeld om criminelen op te sporen. Getuigen of slachtoffers worden dan gevraagd zo accuraat mogelijk de dader van een misdaad te omschrijven. Sinds 2021 is er een nieuwe manier om criminelen zonder gezicht op te sporen: het hologram. Een nieuw hologram is deze week publiek gemaakt voor een cold case uit 2009 in Bilthoven. Of deze nieuwe ontwikkeling voor betere resultaten zorgt, blijkt een moeilijke vraag. Jasper van der Kemp, deskundige op het gebied van opsporing en recherchewerk deelt hierover zijn mening: “Het kan zeker zorgen voor snellere of betere herkenningen”.

In 2021 is deze 3D-technologie voor het eerst gebruikt. Een realistisch model van een verdachte uit een verkrachtingszaak werd gemaakt voor een zaak uit 2010. Deze introductie bleek een groot succes en met behulp van het hologram werd de dader opgepakt. De volgende keer dat we een 3D-model zagen van de politie was in 2024. Dit hologram was van een vermoorde sekswerker in Amsterdam stond op een scherm bij het Wallengebied. In dit geval dus van het slachtoffer, niet de dader. Deze zaak rondom ‘Betty’ was minder succesvol. Ondanks dat het hologram veel aandacht kreeg is er tot de dag van vandaag geen schuldige gevonden van de moord.

De politie heeft zijn 3D-technologie voor een derde keer gebruikt om een dader te vinden. Een realistisch hologram van een man is gemaakt op basis van een oude verkrachtingszaak. In 2009 werd er een 15-jarig meisje seksueel mishandeld in de buurt van Bilthoven. De zaak werd gesloten voordat een schuldige was gevonden. In tegendeel tot een traditionele compositietekening laat het hologram het volledige lichaam zien van de verdachte. Deze kan bekeken worden van verschillende richtingen. Daarnaast kunnen verschillende animaties worden laten zien met het model. Hierdoor is het de bedoeling dat een groter aantal mensen de verdachte kunnen herkennen vergeleken met een tekening.

Hologram stond maar één dag in Bilthoven

Maandag 2 februari stond het model de hele dag in een winkelcentrum in de stad. Zo kon er zo veel mogelijk aandacht getrokken worden naar de zaak. Van der Kemp onderstreept ook hierbij het belang: “Je zet letterlijk een box neer, dat trekt natuurlijk veel aandacht. Maar ook wil je het natuurlijk daar doen, want je verwacht dat vooral daar in de buurt mensen zijn die toch denken dat ze het hologram herkennen van vroeger”, stelt hij.

Toch koos de politie om het scherm met de digitale tekening van de dader maar één dag in het centrum van Bilthoven te plaatsen. De politie wist ongeveer 200 tips veroveren als resultaat. Het lijkt erop dat de aandacht die de zaak krijgt voor tips zorgt, maar waarom stond het hologram niet langer in de stad? Criminoloog van der Kemp denkt dat de reden ervoor best simpel is: “Het was waarschijnlijk heel praktisch. Ze konden dat scherm niet ’s nachts laten staan natuurlijk”, vertelt hij. Daarnaast benadrukt de deskundige dat de zaak voor de maandag al veel aandacht kreeg en een extra dag hierdoor mogelijk niet nodig was.

Toch ziet de criminoloog ook de positieve kant van de beelden: “Het kan zeker zorgen voor snellere of betere herkenningen vergeleken met een compositietekening. Deze is natuurlijk vaak een zwart-wit tekening van gewoon een hoofd. Dus het is toch net wat anders dan een echt 3D-persoon die je ziet”, stelt hij.

Effectiviteit nog lastig te meten

Aangezien het een relatief nieuwe manier is van opsporing, is het nog lastig een conclusie te trekken of deze technologie een effectief stuk gereedschap kan worden voor de politie. Het is duidelijk dat het veel aandacht trekt, maar of dat vertaalt naar echte resultaten die kunnen helpen met een opsporing, is een moeilijke vraag. Kan je het grotere aantal tips die de politie krijgt koppelen aan de effectiviteit van het hologram, of puur door de aandacht die de technologie ontvangt van de media? Van der Kemp vraagt zich dit ook af: “Het is moeilijk te zeggen of het nu echt eraan ligt dat het een 3D-afbeelding is, of dat het ligt aan de extra aandacht die zo’n nieuw middel genereert”, vertelt Van der Kemp. “Omdat het nieuw is, is het interessant.”