De Nederlandse stichting die opkomt voor digitale burgerrechten, Bits of Freedom stapt naar de rechter om af te dwingen dat gebruikers van Facebook en Instagram meer controle krijgen over hun tijdlijn. Volgens directeur Evelyn Austin schendt Meta met de huidige inrichting van de feeds de Europese Digital Services Act (DSA). De zaak diende maandag 22 september bij de rechtbank in Amsterdam.

Wettelijke verplichting voor chronologische tijdlijn

Bits of Freedom stelt dat Meta verplicht is een tijdlijn aan te bieden die niet is gebaseerd op profilering, maar chronologisch berichten toont van accounts die een gebruiker volgt. Die optie bestaat wel, maar volgens Austin is de feed “niet makkelijk vindbaar, lastig te gebruiken en niet als voorkeursoptie in te stellen. Al die dingen zijn strijdig met de Digital Services Act.”

Urgentie rond verkiezingen

Het kort geding komt op een gevoelig moment. In aanloop naar de Tweede Kamerverkiezingen moeten burgers zich kunnen oriënteren op hun stemkeuze. “Het is altijd belangrijk dat mensen grip hebben op hun informatiedieet”, zegt Austin. “Maar zeker wanneer kiezers zich beraden op hun stem, moet die keuze bij henzelf liggen en niet bij een commercieel platform.”

Risico’s van algoritmische nieuwsfeeds

De organisatie benadrukt dat de verplichting wettelijk is vastgelegd, los van de vraag of er direct gevaar dreigt. Toch wijst Austin op risico’s van de algoritmische feeds: “We weten dat die algoritmes vooral zijn gebouwd om je zo lang mogelijk vast te houden. Extreme of polariserende content werkt daarbij beter. Dat kan gebruikt worden om gebruikers content voor te schotelen die niet in hun voordeel is.”

Jongeren extra kwetsbaar voor sturing

Vooral jongeren zouden geraakt worden door het huidige systeem. Uit onderzoek blijkt dat Instagram voor Nederlanders tot 24 jaar een belangrijke bron van informatie is. “Juist daarom is het essentieel dat zij de keuze hebben voor een tijdlijn die niet wordt gestuurd door profilering”, aldus Austin.

Bits of Freedom benadrukt recht op keuzevrijheid

De kern van de zaak is volgens Bits of Freedom eenvoudig: het recht op keuzevrijheid. “We hoeven niet te accepteren dat Meta voor miljoenen Nederlanders bepaalt wat ze elke dag zien”, besluit Austin. “Die controle moet bij de gebruiker zelf liggen.”

 
Reactie van meta op de aanklacht

Meta laat in een reactie via persbureau ANP weten het oneens te zijn met de kritiek. Het bedrijf zegt te voldoen aan de Digital Services Act en stelt dat het al aanpassingen heeft gedaan om aan de Europese regels te voldoen.