Wie de afgelopen weken door het bos bij Dorst wandelde, kon er niet omheen: grote machines tussen de bomen en stapels gezaagde stammen langs de paden. Beelden die bij sommige bezoekers zorgen oproepen. Waarom wordt er hier gekapt, en wat gebeurt er met al dat hout? Volgens Staatsbosbeheer is het belangrijk om onderscheid te maken tussen verschillende redenen waarom bomen worden gekapt.

De werkzaamheden in het bos bij Dorst vallen onder de reguliere houtoogst, iets wat Staatsbosbeheer al decennialang doet. “Het gaat hier om boomsgewijze dunning,” vertelt Egbert Eilander, boswachter van onder andere boswachterij Dorst. “Geen hectares die in één keer worden gekapt, maar het selectief verwijderen van individuele bomen.” Bij dunning wordt gekeken welke bomen ruimte nodig hebben om gezond en sterk te kunnen groeien. Soms betekent dat het verwijderen van jonge bomen die anderen in de weg staan, soms juist het oogsten van oudere bomen die geschikt zijn voor hoogwaardig hout.

Duurzaam gebruik van hout

Staatsbosbeheer probeert hout zo duurzaam mogelijk te gebruiken Een deel van deze dunning gebeurt bewust met het oog op houtproductie. Bomen die daarvoor geschikt zijn, worden geoogst en gebruikt als grondstof voor bijvoorbeeld bouwmaterialen en meubels. Hout dat daarvoor minder geschikt is, gaat naar de papier- en plaatmateriaalindustrie. Alleen het resterende tak- en tophout wordt aangeboden als biomassa voor biomassacentrales. Op arme gronden, zoals zandgronden, blijft dit hout vaak in het bos liggen, zodat het kan dienen als voeding voor de bodem. De leeftijd van de gekapte bomen verschilt sterk en hangt af van de rol die een boom speelt in het bos.

Waarom grote machines nodig zijn

Voor het boswerk wordt gebruikgemaakt van een zogeheten harvester. Dit is een speciaal ontworpen bosbouwmachine die bomen kan vastpakken, omzagen en direct op lengte kan verwerken. De boom wordt gecontroleerd geveld, waarna de machine de stam ontdoet van takken en in stukken zaagt. Dit gebeurt allemaal vanaf één plek, waardoor het werk efficiënt en veilig kan worden uitgevoerd.

Harvesters zijn uitgerust met brede banden of rupsbanden, zodat het gewicht zo goed mogelijk wordt verdeeld en de druk op de bosbodem beperkt blijft. Daarnaast rijden ze vaste routes door het bos, zodat de verstoring van planten en bodem zoveel mogelijk wordt geconcentreerd op een klein oppervlak. Op die manier wordt schade aan de rest van het bos beperkt. “Met de sneeuw is het wel lastiger,” vertelt Eilander. “De harvesterchauffeur kon de markeringen op de bomen minder goed zien. Die werkzaamheden zijn inmiddels afgerond. Het uitrijden van de stammen naar verzamelplaatsen langs de paden gaat nog even door, al is dat met een dik pak sneeuw ook een uitdaging.”

Bos blijft bos

Na dunning of verjongingskap komen er nieuwe bomen terug. In Dorst wordt herplant met soorten als zomereik, tamme kastanje, grove den, beuk, esdoorn, douglasspar, Corsicaanse den en Europese lariks.

De huidige werkzaamheden in het bos bij Dorst zijn naar verwachting binnen enkele weken afgerond. Dat betekent niet dat het bos daarna met rust wordt gelaten: “Volgend jaar vinden er elders in het bos weer vergelijkbare werkzaamheden plaats,” zegt Eilander.