België – Vandaag wordt het oude record van aantal dagen zonder regering uit 2011 ingehaald (541 dagen). Brussel zit nog steeds zonder kabinet. Partijen kunnen het niet met elkaar eens worden. De gemiddelde inwoner merkt er weinig van, maar de schulden tikken inmiddels bijna de 15 miljard euro aan. De politieke status is niet zo door heel het land, enkel in Brussels Gewest. Dit bestaat uit Brussel en de omliggende gemeenten. Zij hebben een eigen parlement met Nederlands- en Franstalige politici. Er is nog steeds geen licht aan het eind van de tunnel te zien.
Het Brussels Gewest parlement heeft 89 zetels. Voor elke taalgroep is er een vast aantal zetels, 17 voor de Nederlandstalige partijen en 72 voor de Franstaligen. Voor een meerderheid moeten de Franstaligen 37 zetels bij elkaar krijgen en de Nederlandsen 9. Dit parlement bepaald specifiek over wat er gebeurt op het gebied van milieu, mobiliteit en ruimtelijke ordening in Brussel en omliggende gemeentes.
Duur van de formatie
De grootste partij van de verkiezingen in juni 2024 is uiteindelijk de MR (Mouvement Réformateur) geworden met 20 zetels. Deze partij is rechts-liberaal. De op-één-na grootste partij, met 16 zetels), is de links sociaaldemocratische PS (Parti Socialiste) geworden. De MR heeft vanaf het begin al aangegeven om een rechts-centraal parlement te willen vormen, maar kijkend naar de uitslagen komen zij daar niet. De idealen van beide partijen zijn ook erg tegenstrijdig. Waar de PS staat voor sociale rechtvaardigheid en (internationale) solidariteit, zegt de MR gevangenen van buitenlandse afkomst naar gevangenissen te willen sturen in land van herkomst. Zo zijn er nog meer redenen waardoor een coalitie tussen deze partijen moeilijk wordt. Daan Delespaul is Doctoraatsstudent aan de Katholieke Universiteit in Leuven. Hij geeft aan dat het systeem in België en Brussel zo ongelofelijk complex is. ”Er is een cultuur van een lange regeringsformatie.” Wat het zo moeilijk maakt zijn de verschillende talen die er in het gebied worden gesproken en de manier van politiek verschilt. ”Het is een hele ingewikkelde cocktail van factoren.” Zegt ook Sophie in ’t Veld. Zij is voormalig Europarlementariër.
Het is niet de eerste keer dat het in het land zo lang duurt voordat er een regering is gevormd in het land. In 2011 heeft dit 541 dagen geduurd bij de Belgische regering en in 2019/2020 opnieuw dik 450 dagen. ”Het is ongelofelijk complex.” Aldus Delespaul. België heeft verschillende bestuurslagen, de (centrale) overheid, regionaal en gewesten/gebieden. Zij hebben allemaal een eigen regering.
Coalitie Franstalige partijen
In eerste instantie wil MR graag een coalitie met het democratisch midden Les Éngages en het midden sociaal-liberalistisch Démocrate Fédéraliste Indépendant (DeFí) erbij. Echter, dan is er nog geen meerderheid bij elkaar gebracht. Er zal dus echt moeten worden gekeken naar een coalitie met de MR én PS. Als het de partijen lukt om toch een samenwerking te vormen zal er nog één zetel nodig zijn voor een meerderheid. David Leisterh is lijsttrekker van MR en laat weten aan het Belgische blad BRUZZ dat zij (indien deze samenwerking realiteit kan worden) graag Les Éngages erbij wil hebben. Die partij staat ervoor open maar heeft ook een deadline aan de leidende partij gegeven. 10 dagen. Dan moet er een plan op tafel liggen bij de democratische partij. Dit is inmiddels twee dagen geleden bekend gemaakt. Hier moet dus een flink tempo in. ”Het initiatief moet van MR wel echt overgaan naar Les Éngages.” Zegt Delespaul.
”De leider van de MR is een een soort van Belgische Trump.” ~ Sophie in ’t Veld
De MR en PS maken het bijna een strijd tussen leven en dood. De PS houdt ook de hakken in het zand, waardoor een samenwerking tussen deze twee partijen heel moeilijk is. ”Technisch gezien kan dat. Alleen ze willen niet met elkaar.” Zegt in ’t Veld
Nederlandstalige coalitie
Aan de Nederlandstalige kant zijn er 9 zetels nodig voor een meerderheid. De grootste partij daar is de links sociaal progressieve partij Groen geworden met 4 zetels. Zij hebben bijvoorbeeld als standpunt meer te investeren in zonne- en windenergie. Als links sociaaldemocratische partij Team Fouad Ahidar en midden sociaal progressief Vooruit erbij komen, zou de meerderheid van 9 wel behaald zijn, maar dan is er een linkse coalitie bij de Nederlandstaligen en een rechts/midden coalitie bij de Franstaligen. Wat ook weer kan gaan botsen.
Samenwerking links en rechts
Zo geeft Delespaul aan dat het wel een mogelijkheid is om linkse en rechtse partijen samen te brengen in één regering. In het verleden is dit al wel gebeurd. ”En dat ging prima.” Voegt hij toe. Er zijn ook zoveel partijen betrokken die veto gebruiken, geeft Sophie in ’t Veld ook aan. Het gebeurt steeds meer dat er meer partijen nodig zijn om een meerderheid voor elkaar te krijgen. Dat zijn mensen, én partijen gewoon niet gewend. Niet in België is dit het geval, maar ook in Duitsland, Engeland en Frankijk. Al deze landen zijn vaak een coalitie gewend van een twee- of drietal aan partijen. Of zelfs maar één.
Moeten de inwoners van Brussel dan opnieuw de stembus in? In ’t Veld geeft aan dat dit niet kan. Als er geen antwoord komt, moet de demissionaire regering gewoon door tot 2029. Met name mensen aan de Vlaamse kant vinden al dat de inrichting van Brussel op de schop moet. Ook is er al eerder deze week een protest geweest.
Een antwoord is er bij onze zuiderburen dus nog niet. Hoelang dit nog kan gaan duren is onbekend.
