Het is inmiddels precies vijf jaar geleden dat de eerste coronavaccinatie in Nederland werd geprikt. En de vaccinatie wordt tot op de dag van vandaag toegediend. In het najaar van 2025 kregen weer 2,2 miljoen mensen de vaccinatie.
Volgens Willem van Eden, immunoloog en arts-microbioloog, heeft de coronavaccinatie goed gewerkt. Volgens hem werkt het nog steeds. Zo worden ieder jaar nog miljoenen prikken gezet. In het najaar van 2025 werden 2,2 miljoen mensen gevaccineerd volgens het RIVM.
“Dat wordt voornamelijk gedaan bij mensen die gevoelig zijn voor de gevolgen van zo’n infectieziekte. Dat zijn bijvoorbeeld mensen die chronisch ziek zijn”, aldus Van Eden. Het RIVM selecteert deze groep mensen, die de vaccinatie nog eens kunnen gebruiken. Volgens Van Eden doet het RIVM dit ook bij andere vaccinaties, zoals die voor de griep.
Een vaccinatie wordt niet geprikt om de infectie volledig te voorkomen, maar om ernstige klachten tegen te gaan. Zo wordt bijvoorbeeld gekeken naar het aantal ziekenhuisopnames om de invloed van de vaccinatie te bepalen, zegt Huub Savelkoul, emeritus-hoogleraar Celbiologie en Immunologie. Ook kijkt het RIVM bijvoorbeeld naar de hoeveelheid corona die te vinden is in het rioolwater om de effectiviteit te meten.
Bijwerkingen
Het is niet nieuw dat de coronavaccinatie bijwerkingen heeft. Zo laat het Bijwerkingencentrum Lareb weten dat veelvoorkomende klachten zijn: hoofdpijn, spierpijn en reacties op de prikplek. Ze laten hierbij ook weten dat er andere, ergere klachten bestaan die een stuk zeldzamer zijn. Zo kan de patiënt bijvoorbeeld allergische reacties of ontstekingen van de hartspier krijgen.
“Bij alle vaccinaties is een risico op bijwerkingen”, vertelt Huub Savelkoul. Willem van Eden bevestigt dat het bij de coronavaccinatie niet anders is. En net als met elke vaccinatie is er dan ook een kleine groep mensen met extremere bijwerkingen, volgens Savelkoul. Het is volgens hem dan ook door de grootschaligheid van de coronavaccinatie dat er zoveel zeldzame bijwerkingen zijn. “Als je 17 miljoen Nederlanders vaccineert tegen corona en de bijwerking is bijvoorbeeld 1 op de 100.000 mensen. Dan heb je 170 meldingen van ernstige bijwerkingen.”
Normaliter is het dus een behoorlijk beperkte groep mensen met extremere klachten. En met corona zijn wereldwijd miljarden mensen gevaccineerd. De groep met extreme bijwerkingen is groot om die reden, volgens Savelkoul.
Daar komt bij dat geen twee personen exact dezelfde klachten hebben. “Bij de een zijn die klachten in de huid, en bij de ander is dat extreme vermoeidheid”, aldus Huub Savelkoul. Naar zijn mening wordt er te weinig onderzoek naar gedaan. “We weten eigenlijk niet goed wat nu de onderliggende oorzaak is. Zolang we dat niet weten, is het verschrikkelijk moeilijk om daar een behandeling voor te ontwikkelen.”
Aanpassingen van de vaccinatie
De coronavaccinatie wordt dus constant aangepast. Hoewel het nog steeds om dezelfde variant gaat: omikron. De verschillen tussen de verschillende soorten corona zijn de afgelopen jaren klein geweest. “Daarom kun je stellen dat je met de huidige vaccinaties, ook goed beschermd bent tegen die nieuwe varianten. Althans, zolang corona binnen die omikron-familie blijft”, zegt Huub Savelkoul.
Griep benoemt Savelkoul als een virus dat veel sneller varieert. De vaccinatie hiervoor moet dan ook ieder jaar echt aangepast worden, zegt hij. Hierdoor geeft het dus veel meer problemen dan corona. Wel maken veel mensen zich zorgen over het muteren van corona buiten de omikron-familie. Tegen zulke varianten zouden de huidige vaccinaties niet opgewassen zijn. Hier maakt Huub Savelkoul zich ook enige zorgen over. “Misschien zijn we dan weer terug bij af. Wie weet mag het zeggen, maar ik heb er ook niet zo heel veel vertrouwen in.”
Alternatieven
“Langzaam ontstaat natuurlijk wat meer weerstand tegen al dat vaccineren. Want er komen steeds meer vaccinaties bij”, vertelt Willem van Eden. Daarom zijn er ook al bedrijven bezig met alternatieven voor de prik. “Er zijn bijvoorbeeld bedrijven die proberen een soort spray voor de neus te ontwikkelen. Maar dit zit nog in de ontwikkelingsfase en zal zeker vijf jaar duren voor het uiteindelijk een volwaardig alternatief is. Tot die tijd zal nog uitgebreid gevaccineerd worden”, aldus Van Eden.
