ChatGPT-gebruikers kunnen binnenkort producten direct via de chatbot kopen, dankzij een nieuwe deal tussen OpenAI en PayPal. Volgens Adriaan van Liempt, socioloog en docent aan Breda University of Applied Sciences (BUas), brengt dat zowel voordelen als risico’s: “Het verwijderen van tussenstappen maakt kopen makkelijker, maar vergroot ook de kans op impulsaankopen.”
Hoe het werkt: gebruikers geven in ChatGPT aan wat ze zoeken, krijgen op basis van hun wensen suggesties te zien en kunnen daarna met één klik direct betalen. Het verdwijnen van tussenstappen scheelt tijd en verlaagt de koopdrempel, zegt AI en consumenten expert Van Liempt: “Vroeger doorliep je nog stappen als zoeken, vergelijken, kiezen en betalen. Nu wordt dat: vragen en kopen. Hoe minder drempels, hoe makkelijker impulsaankopen.” Vooral mensen die minder kritisch omgaan met digitale informatie lopen risico, zoals kinderen en volwassenen die de gevolgen niet overzien.
Privacy en macht bij grote bedrijven
AI-onderzoeker Rolando Gonzales Martínez, van de Rijksuniversiteit Groningen, waarschuwt voor risico’s bij gegevensdeling tussen ChatGPT en PayPal: “Bedrijven kunnen persoonlijke informatie gebruiken om aankopen te stimuleren.” Hij vreest dat zo’n samenwerking de keuzevrijheid beperkt: “Als PayPal de enige betaaloptie is, kunnen de kosten voor consumenten stijgen.” Een vergelijkbare deal bestaat al tussen OpenAI en Etsy in de Verenigde Staten.
Scams en nepbetalingen
Martínez waarschuwt ook voor online oplichting: “Zodra betalingen via AI mogelijk zijn, wordt het voor oplichters aantrekkelijker.” Bestaande valse PayPal-links kunnen zo toenemen. Daarnaast kan het delen van persoonlijke gegevens leiden tot gepersonaliseerde aanbevelingen, waardoor consumenten sneller producten zien die ze willen kopen.
Kritisch blijven als consument
Van Liempt benadrukt dat meer regels niet altijd nodig zijn: “Er bestaan al wettelijke mogelijkheden om online aankopen terug te draaien. Belangrijker is dat mensen kritischer leren omgaan met informatie en aanbiedingen.” Volgens hem ligt de verantwoordelijkheid deels bij de consument zelf: “Vraag jezelf af: klopt dit wel, is dit verstandig? Dat kritisch vermogen is nu belangrijker dan ooit.”
