Tilburg vervangt in de periode van november tot maart ongeveer 1200 bomen, verspreid over de dorpen en de stad. De gemeente laat op de site weten dat ze de bomen vervangen die zijn doodgegaan of zijn omgewaaid. In steden wordt extra toezicht gehouden op bomen, aangezien een boom veel materiële schade kan veroorzaken. Echter wordt een boom soms té snel vervangen.

In Tilburg wordt een flink aantal bomen gekapt dit seizoen. ‘Dat is belangrijk voor mens, dier en milieu’, meldt Tilburg op haar site. Met het menselijk belang doelen ze op het voorkomen van gevaar. Door bomen met een slechte conditie of beschadigingen te verwijderen, loopt de Tilburgse burger minder gevaar meer om door een boom of tak geraakt te worden tijdens het uitlaten van de hond. Hier hoort natuurlijk ook bij dat materiële schade wordt voorkomen; geen deuk in het dak van de auto.  

Volgens meerdere experts gebeurt het in het algemeen toch vaak dat een boom te snel gekapt wordt, wegens bijvoorbeeld ziekte. De boom had in deze gevallen langer door kunnen leven met de geschikte verzorging. Echter kiezen veel gemeentes er toch voor deze bomen te kappen. “Het gemak is natuurlijk om een boom te laten kappen, dan zijn we ervan af. Maar dat is toch niet echt een hele elegante methode”, vertelt Harry Hobo, expert in stadsbomen en medeoprichter van zowel Natuurbelang als Bomenridders.

Dit licht hij toe met een voorbeeld: “Een boom die de iepziekte krijgt, is binnen een paar weken dood. Ook een boom van 80 jaar, dat is gewoon doodzonde. Tegenwoordig kun je deze bomen inenten, wat drie tientjes kost per boom. Dit hebben al heel veel steden gedaan, en daar zie je het aantal sterftegevallen van die iep ontzettend omlaaggaan. Maar Amsterdam doet het nog steeds niet. Daar staan 10.000 iepen over de stad verspreid. Toch vinden ze het te duur in verhouding tot wat het oplevert.”

Bomen in Tilburg

Aannemers Boomrooierij Weijtmans/Van Wijlen en idverde zijn al begonnen met de kap. Tienco Meindertsma, projectleider bij idverde, vertelt dat ze in november gestart zijn met de kap in Tilburg. Hier zaten volgens hem ook zieke bomen tussen. Volgens hem waren dit “bomen die niet levensvatbaar meer zijn voor een nieuw seizoen.”

Volgens Marinus van Haaften van Hogeschool Inholland, expert bomen in de openbare ruimte, komt er ook bij dat de levensduur van bomen over het algemeen lager ligt in een stedelijke omgeving. “Over het algemeen is de controle in de stad relatief goed. Maar je komt op een gegeven moment op een punt dat je bomen ook moet gaan vervangen. Dat is onvermijdelijk”, aldus Van Haaften. “Wil je bomen in een stedelijke omgeving oud laten worden, besteedt dan aandacht aan groeiplaatsinrichting en voldoende doorwortelbare ruimte.”

Dieren

‘Het is belangrijk voor het dier’, meldt Tilburg op de site. Dit blijkt toch niet helemaal te kloppen. “In sommige bomen zitten honderden soorten insecten, dus tienduizenden individuele insecten. Dat kap je in één keer weg, en die gaan allemaal dood”, vertelt Harry Hobo. In bomen wonen enorm veel verschillende insecten, die ook van belang zijn als voedsel voor de vogels en vleermuizen in de buurt. “De vogels zullen niet uitsterven, maar het is allemaal niet echt positief om die voedselbron te kappen”, aldus Hobo.

Anne Mara Sillevis Smit, expert stadsbomen en projectleider bij IVN Natuureducatie, voegt daar nog aan toe: “Een oude boom herbergt veel meer leven en beestjes dan een nieuwe boom. Hoe groter de boom is, hoe meer beestjes erin kunnen leven.” Dus voor één groep is in het algemeen het kappen van bomen niet voordelig: dieren.

“In een stedelijke omgeving zit je natuurlijk wel met allerlei protocollen rondom de veiligheid. Als een boom dus inderdaad ziek is en een gevaar vormt, dan is het de afspraak in Nederland om deze boom te vervangen”, aldus Anne Mara Sillevis Smit. Die ‘afspraak’ lijkt dus soms te zorgen voor een kap van een boom die het langer had kunnen redden. En ook zij bevestigt: “Het is vaak voor planologen veel makkelijker om te zeggen: Nou, die boom halen we gewoon weg. Dat is veel makkelijker dan een oude boom te behouden.”

Emotionele impact

Het is een moeilijke overweging voor de gemeente in een stad. Aan de ene kant moeten ze rekening houden met de veiligheid van de burgers en levert het geld op. Aan de andere kant is het beter voor de natuur om sommige bomen langer in leven te houden en niet voor de makkelijkste optie te gaan. Volgens Harry Hobo kan het kappen van bomen ook erg veel impact hebben op de omwonenden. “Ik ken mensen die bijna willen verhuizen, omdat het uitzicht en de schaduw weg zijn. En dat wordt echt niet zo gezien door de wetgever.” Hij vergelijkt het ook met een oud gebouw dat voor mensen veel kan betekenen. Want ook naar sommige bomen wordt al meer dan 100 jaar gekeken. Het weghalen van deze bomen kan dus ook nog veel emotionele impact hebben. 

Harry Hobo: “Het is eigenlijk heel simpel. Als je iets mooi vindt, moet je het behouden. En als je het koestert, moet je er ook zuinig op zijn. En dat doen we dus eigenlijk niet met z’n allen. Ja, de gemeenten zeggen van wel. Maar in mijn ogen zou het echt wel een stukje beter kunnen.”