Moederbedrijf Meta, eigenaar van Instagram en Facebook, verdient miljarden aan nepsites en nepadvertenties. Het bedrijf grijpt nauwelijks in als er valse advertenties op hun platforms verschijnen, zegt auteur en cybercrime-expert Maria Genova. Volgens haar controleert Meta vrijwel niets en wordt er weinig gedaan met meldingen van gedupeerde gebruikers.
Uit interne documenten die eind vorig jaar uitlekten en waar persbureau Reuters over schreef, blijkt dat naar schatting 10 procent van Meta’s wereldwijde advertentie-omzet afkomstig is van nepsites of verboden producten. Dat komt neer op ruim 16 miljard dollar per jaar. In een ander document staat dat Meta-platforms dagelijks 15 miljard advertenties tonen met duidelijke signalen van fraude.
De vraag is dan: kan Meta hier niets aan doen, of willen ze dat niet? Volgens Genova is het antwoord simpel: Meta wil het niet, omdat ingrijpen hen te veel inkomsten zou kosten. “Het lijkt misschien maar 10 procent, maar 10 procent is miljarden,” zegt ze. Daarnaast werken de advertentiecontroles slecht. Meta verwijdert advertenties pas als het systeem meer dan 95 procent zeker is dat ze frauduleus zijn.
Volgens Genova staat het algoritme zo ingesteld dat advertenties al snel als legitiem worden gezien. “Ze kunnen hun algoritmes zo afstellen dat niets nep lijkt,” zegt ze. Daardoor blijven dezelfde adverteerders maandenlang actief. “Meta checkt na één keer natuurlijk nog niet, maar het probleem is dat ze na 10 keer nog steeds niet checken. En na drieduizend keer ook nog niet. Diezelfde oplichter blijft gewoon doorgaan en is er vaak na drie maanden nog steeds.”
Ook speelt AI een steeds grotere rol. Volgens Genova is kunstmatige intelligentie een echte gamechanger voor criminelen. Fraudeurs kunnen nu binnen enkele minuten professionele nepwebsites maken of advertenties genereren die nauwelijks van echt te onderscheiden zijn. Daarnaast circuleren er steeds meer deepfakes van bekende Nederlanders en artsen die zogenaamd producten aanbevelen.
Juridisch staan slachtoffers eveneens zwak. “Het probleem is dat je juridisch bijna niet kunt winnen,” legt Genova uit. Meta is namelijk niet verantwoordelijk voor de inhoud van advertenties; juridisch gezien is het bedrijf een tussenpersoon, geen uitgever. Het slachtoffer moet zelf bewijzen dat de advertentie frauduleus was, dat Meta op de hoogte was, dat het bedrijf nalatig handelde, dat er schade is geleden én dat die schade rechtstreeks door Meta is veroorzaakt. Dat is vrijwel onmogelijk, omdat Meta geen inzage geeft in interne systemen of meldingen.
Technisch gezien zou Meta het probleem volgens Genova grotendeels kunnen oplossen, maar dat zou betekenen dat het bedrijf een aanzienlijk deel van zijn winst moet missen. Voortaan blijft het dus oppassen als je op Instagram een advertentie ziet die net te leuk lijkt om waar te zijn.
