Het zal erom spannen in april: het Hongaarse parlement wordt opnieuw verkozen. Meerdere partijen doen er mee, maar de partij Fidesz van Viktor Orbàn domineert al sinds 2010. De ‘Nationale Vergadering’ heeft 199 leden nodig: gaat de oppositie nu wel winnen?
Op het moment van schrijven – 22 januari 13:30 ‘s middags – staat de oppositiepartij Tisza (Peter Magyar) op 50% en Fidesz (Viktor Orbàn) op 38%, blijkt uit een peiling van Politico. Onderaan bungelen de progressieve partijen, zoals Our Homeland Movement (5%), de Democratic Coalition (4%), Two-Tailed Dog Party (3%) en PM The Green’s Party (2%). De socialistische partij MSZP Jobbik en de LMP sluiten de poort met 1% van de stemmen.
Rechtsstatelijke verkiezing of niet?
Viktor Orbán zwaait met zijn partij al sinds 2010 de scepter in Hongarije. Dit maakt hem een van de langst zittende regeringsleiders in de EU. Hoogleraar Internationaal Recht Henri de Waele maakt zich zorgen over de peilingen: ‘‘Orbàn maakt een serieuze kans om te verliezen. De oppositie leidt wel in de peilingen, maar zullen op meerdere manieren worden tegengewerkt. In organen zoals de rechterlijke macht zitten ook veel Fidesz-supporters. Daarbij is er sprake van een enorme corruptie die je ook niet zomaar uit het systeem krijgt. Het ziet er niet goed uit: het stelsel klopt niet.’’
Vanaf de verkiezingswinst in 2010 van Orbàn zijn er een aantal dingen veranderd die gunstig zijn voor zijn partij Fidesz. Kiesdistricten waar de rechtse kandidaat minder kans maakt om te winnen, worden kleiner gemaakt, zodat er relatief meer rechtse kandidaten naar voren komen. Daarbij is het kiessysteem veranderd: waar er eerst twee rondes bestonden, is het er nu één. Als je daar de meerderheid hebt, heb je al gewonnen – terwijl je dan niet de meerderheid van alle stemmen in de districten hoeft te hebben. Het verdwijnen van deze tweede ronde maakt het voor Viktor Orbàn makkelijker aan de macht te blijven.
De Waele zet daar zijn vraagtekens bij: ‘‘De media is sterk gereguleerd, er is sprake van censuur. Als oppositie is het lastig om aandacht en zendtijd te krijgen. Het is geen eerlijk spel als je het allemaal bij elkaar optelt.’’
De democratie terugdraaien
Als de oppositie zou winnen, moeten ze alles terugdraaien wat er sinds 2010 is veranderd. Je ziet dat het in Polen ook niet lukt om alles zo snel – binnen vier jaar – te corrigeren. Daarbij blijft de president, Tamás Sulyok van Orbàns partij Fidesz, wel op de troon zitten. ‘‘Die heb je wel nodig onder andere de grondwet te veranderen. Met die president moeten ze zakendoen. Als de oppositie wint, zijn we in ieder geval al een stap verder. De vraag is of Orbàn dat laat gebeuren: hij zal alles doen om aan de macht te blijven. Je weet niet wat ‘ie allemaal gaat uitspoken..’’
