In een tijd dat het internationaal recht onder druk staat, is in het Internationaal Gerechtshof in Den Haag de genocidezaak tegen Myanmar begonnen. Gambia heeft deze zaak aangespannen vanwege de vermeende etnische zuivering van de Rohingya minderheid in het westen van het land. Elf andere landen, waaronder Nederland, hebben zich bij de aanklacht tegen Myanmar aangesloten.

De zaak tegen Myanmar is in 2019 aangespannen door Gambia, een overwegend islamitisch land in Afrika. Volgens Gambia heeft het Aziatische land het VN-genocideverdrag uit 1948 geschonden, dat door beide landen is ondertekend. Dat de zaak nu pad begint is volgens Marcel Brus, Hoogleraar Internationaal Publieksrecht aan de Rijksuniversiteit Groningen, niet ongewoon.
Dit heeft namelijk te maken met de verschillende fases in de zaak. “En dat duurt allemaal soms wel jaren. Soms kan het wel eens tot tien jaar oplopen voordat er een uitspraak is. Als de partijen het willen, kan het veel sneller”. 

De Rohingyas

In 2018 erkende een onafhankelijke VN-commissie dat het Myanmarese leger vreselijke misdaden tegen de mensheid pleegde. Zo vonden er groepsverkrachtingen plaats en werden dorpen in brand gestoken. Slachtoffer van deze misdaden is de Rohingya-minderheid. Dit is een etnische groep in Myanmar die voornamelijk de Islam aanhangt. 
Hiermee verschillen ze van het overwegend boeddhistische land. De Rohingya worden niet erkend als officiële etnische minderheid door de overheid van Myanmar en hebben hierdoor geen staatsburgerschap. Vanwege het extreme geweld tegen de groep zijn veel Rohingya naar het buurland Bangladesh gevlucht

Bevoegdheid

Het is nu aan Gambia om te bewijzen dat er werkelijk genocide heeft plaatsgevonden in Myanmar. Mocht dit niet lukken, dan wordt het lastig. Dit komt omdat Myanmar alleen lid is van het genocideverdrag, waarin staat dat in genocidezaken het Internationaal Gerechtshof bevoegd is om de zaak te behandelen en te beoordelen.
 Myanmar erkent de algemene bevoegdheid van het Internationaal Gerechtshof niet. 
Marcel Brus vertelt: “Zelf als straks wordt vastgesteld dat de feiten erop duiden dat er hele ernstig misdrijven zijn gepleegd, kan het Hof nog steeds tot de conclusie komen dat er geen genocide heeft plaatsgevonden, maar andere misdrijven. Maar alleen daar mag het Hof dan niks over zeggen, want daarvoor heeft het geen bevoegdheid.”

Hetzelfde geldt voor de genocidezaak van Zuid-Afrika tegen Israël. Ook Israël heeft het verdrag ondertekend, maar verder heeft het de algemene bevoegdheid van het Internationaal Gerechtshof niet erkend.

Turbulent Myanmar

Myanmar kent al een tijd een bewogen politieke situatie. Na een periode van ondemocratisch bestuur werd er in 2015 een democratische regering gekozen, maar deze regering hield toch niet lang stand. In 2021 pleegde het leger een staatsgreep en werd de democratisch gekozen regering afgezet. Sindsdien heeft het leger de macht en woedt er in Myanmar een burgeroorlog, waarbij gewapende rebellen vechten tegen het regime. Op dit moment zijn er verkiezingen, maar deze worden door critici van het regime gezien als een façade, vanwege de lage opkomst en de vele oppositiepartijen die niet mee mogen of kunnen doen. Als Myanmar veroordeeld wordt voor genocide, denkt Marcel Brus niet dat het land zich daar op korte termijn iets van aantrekt.