Afgelopen dinsdag bracht de Gezondheidsraad een nieuw advies naar buiten waarin staat dat de overheid meer moet doen om het risico op dementie bij mensen te verlagen. Roken, ongezonde voeding en weinig beweging spelen daarbij een grotere rol dan veel mensen denken. Toch zijn jongvolwassenen hier vaak nog niet mee bezig. Voor hen voelt dementie als iets dat ver weg ligt: ‘‘Ik kijk wel als het zover is.’’
Recente Nederlandse cijfers laten zien dat roken onder jongvolwassenen nog steeds veel voorkomt. In 2024 rookte 23,7 procent van de 18- tot 25-jarige, blijkt uit data van de Jeugdmonitor. Roken schaadt de hersenen op meerdere manieren. Het vernauwt bloedvaten, verhoogt de bloeddruk en brengt giftige stoffen in de hersenen die cellen kunnen beschadigen. Door deze effecten hebben rokers een grotere kans om later dementie te ontwikkelen, volgens informatie van Alzheimer Nederland.
Ook volgens neuroloog Jan Versijpt verhoogt roken de kans op dementie “Ik denk dat er veel bewijs is dat roken schadelijk is,” zegt hij. ‘‘Bij roken is het gewoon heel goed geweten dat een sigaret één te veel is. Hetzelfde geldt langzaamaan ook voor alcohol, waar men meer en meer neigt naar zero tolerance.’’ aldus Versijpt.
Bewustzijn onder jongeren laag
Merel (22) rookt nog af en toe, maar wist niet dat roken haar risico op dementie kan verhogen: ‘‘Ik weet dat het invloed heeft op je gezondheid, maar niet specifiek dat het het risico verhoogd op dementie. Het is op zich wel logisch als je er langer over nadenkt, omdat het toch invloed heeft op je hersenen, maar nog nooit verder echt over nagedacht, tot nu.’’
Ook Larissa (19) rookt, maar legt zelf geen link tussen haar rookgedrag en een groter risico op dementie op latere leeftijd: ‘‘Ik hoor wel vaak dat je van roken hersencellen verliest dus daar denk ik wel veel over na maar ik heb nog nooit gedacht aan dementie.’’ Larissa geeft aan dat ze zich weinig bezighoudt met de gevolgen van haar leefstijl voor de lange termijn. “Ik rook in gezelschap, ik vape elke dag best veel en ik drink alcohol eens in de zoveel tijd. Ik denk daarbij eigenlijk nooit aan de gevolgen. Ik kijk wel als het zover is’’, zegt ze. Ze ziet het risico op dementie nog als iets ver weg en maakt zich er op dit moment nauwelijks zorgen over.
Noor (21) is in haar leven al vaker in contact gekomen met mensen die dementie hebben gehad: ‘‘Zowel mijn opa als oma hebben dementie gehad, dus het zit wel in mijn familie denk ik.’’, zegt ze. Noor weet daardoor ook dat haar levensstijl de kans op dementie vergroot, toch is ze er niet bewust mee bezig: ‘‘Ik denk dat ik er nu al wel rekening mee zou moeten houden maar doe dat momenteel nog niet.’’ Noor rookt en drinkt wel minder dan voorheen, maar dat komt niet omdat ze vreest voor haar gezondheid: “Het is een vrij dure hobby’’, zegt Noor.
Veranderingen kunnen rookgedrag beïnvloeden
Hoewel de meeste jongeren zich nog niet bewust zijn van de invloed van roken op hun latere risico op dementie, zien ze wel mogelijkheden waardoor ze bewuster kunnen worden: ‘‘Ik denk dat als het nog duurder wordt, ik het nog minder ga doen’’ zegt Noor. ‘‘Op sigarettenpakjes staan ook altijd van die teksten bijvoorbeeld over longkanker, hartaanvallen, vergroot de kans op blindheid, kinderen van rokers gaan vaak zelf roken, maar ik heb er nog geen een gezien met dementie, misschien is die dan ook wel handig om er vaker op te zetten.’’, vertelt Larissa.
Volgens Alzheimer Nederland kan je brein zich grotendeels herstellen wanneer je stopt met roken. Hierdoor hebben ex-rokers minder kans op dementie dan mensen die nog altijd roken. Stoppen met roken is dus altijd effectief.
