Na de brand in het cafe in de Zwitserse plaats Crans-Montana heeft Nederland 123.000 vierkante centimeter donorhuid beschikbaar gesteld voor de behandeling van slachtoffers met zware brandwonden. Dat klinkt als een enorme hoeveelheid en bij sommige roept dit de vraag op: heeft Nederland nu nog wel genoeg? Bert Mensink, Operationeel Manager van de Afdelingen Huid en Hartklep bij weefselbank ETB-BISLIFE, heeft hier een antwoord op: “Voor de ramp in Zwitserland hadden wij 170.000 vierkante centimeter donorhuid klaarliggen. Nu hebben we nog 50.000 die wij direct kunnen uitleveren voor dit soort noodsituaties. Er zit nu weer veel vierkante centimeter in het proces, waarvan een gedeelte vrijkomt om onze voorraad weer op te bouwen”.

De donorhuid werd geleverd op verzoek van Zwitserse brandwondencentra, kort na de brand in nachtclub Le Constellation. 40 mensen zijn die nacht om het leven gekomen en daarbij raakten ook 115 mensen gewond, van wie sommigen met ernstige brandwonden. Donorhuid is in zulke gevallen van levensbelang. Volgens Mensink hoeft Nederland zich geen zorgen te maken over tekorten: “We konden deze hoeveelheid leveren zonder dat er in Nederland acute tekorten ontstonden. We houden bewust een ijzeren voorraad aan voor calamiteiten. De vooraad is dus niet op, maar is wel wat geslonken”.

Aantallen

“Kort na de brand is er voor het eerste transport ongeveer 20.000 vierkante centimeter donorhuid geleverd aan Zwitserland. Daarna zijn er nog twee leveringen geweest met meer donorhuid, wat het in totaal 123.000 vierkante centimeter donorhuid maakte. Dit verdeeld over 3 transporten tot nu toe”, aldus Mensink. Voorafgaand aan de levering had Nederland circa 170.000 vierkante centimeter donorhuid op voorraad. Na de levering zakte dat onder de afgesproken ondergrens, waarna direct is gestart met het aanvullen van de voorraad. “Er zijn geen regels voor hoeveel donorhuid wij mogen leveren. Hier zit wel een mondelinge afspraak op binnen de weefselketens. Wij moeten altijd minimaal 100.000 vierkante centimeter klaar hebben liggen voor calamiteiten”, aldus Mensink.

Daarnaast zit er nog een veel grotere hoeveelheid ‘in het proces’: donorhuid die wordt bewerkt, gecontroleerd en klaargemaakt voor gebruik. Dat proces duurt ongeveer twee maanden. “De productie van donorhuid is een continu proces. Bijna dagelijks wordt nieuwe donorhuid afgenomen en verwerkt. Wat we uitleveren aan ziekenhuizen, vullen we aan de achterkant weer aan,” vertelt Mensink. Donorhuid is, eenmaal bewerkt, tot twee à drie jaar houdbaar.

IJzeren voorraad donorhuid

Na de nieuwjaarsbrand in café ’t Hemeltje in Volendam in 2000, waarbij 14 doden en honderden gewonden vielen, besloot Nederland structureel een grote voorraad donorhuid aan te houden. Dit blijkt nu van waarde. “Juist door die ijzeren voorraad konden we nu snel helpen,” vertelt Mensink. “We staan voortdurend in contact met andere Europese weefselbanken,” zegt Mensink. “Als het nodig is, helpen we elkaar. Die samenwerking is echt heel goed.”

Werking donorhuid bij brandwonden

Donorhuid wordt gebruikt bij tweede-, derde- en vierdegraads brandwonden. “Het is geen definitieve oplossing, maar een tijdelijke biologische verband”, legt Mensink uit. “Slachtoffers verliezen veel vocht, kunnen hun temperatuur niet regelen en hebben veel pijn. Donorhuid helpt om die balans van temperatuur en vocht te herstellen. Ook werkt de donorhuid pijnstillend”. Vaak wordt de donorhuid na 5 tot 10 dagen al verwijderd om plaats te maken voor een autotransplantaat: eigen huid van de patiënt zelf. Het is niet uitzonderlijk dat donorhuid echter meerdere keren wordt aangebracht. “Per patiënt kan soms tot wel meer dan 10.000 vierkante centimeter donorhuid nodig zijn”, volgens Mensink.

Doneren huid

Donorhuid komt uitsluitend van overleden donoren die in het donorregister hebben aangegeven dat hun weefsels gebruikt mogen worden. “Gemiddeld levert één donor ongeveer 3.000 vierkante centimeter huid, meestal van de rug, flanken, billen en benen”, geeft Mensink aan.

Meer hulp Zwitserland?

Op korte termijn verwacht Mensink geen nieuwe grote leveringen, maar mogelijk volgt over een à twee weken een nieuw verzoek met kleinere aantallen donorhuid. “Het aanbod van Nederland om ook Zwitserse slachtoffers op te nemen in Nederlandse brandwondencentra heeft Zwitserland nog niet geaccepteerd. De verwachting is ook dat dit niet gaat gebeuren. Dat heeft onder meer te maken met taal, afstand en de risico’s van transport bij ernstig verbrande patiënten”, aldus Mensink.

”Het vervoer van ernstig verbrande slachtoffers heeft een risico, vooral ook voor patiënten met longschade. Door de lage luchtdruk in het vliegtuig kan er vocht uittrekken bij de longen en dan krijgt het slachtoffer moeite met ademhalen als gevolg. Dat moet voorkomen worden”, geeft hij aan. “Dan heb je nog de optie om het slachtoffer te vervoeren met de ambulance, maar deze is soms lang onderweg, wat ook nadelen heeft. Er moet dus altijd die afweging worden gemaakt tussen het vervoeren van een slachtoffer met het vliegtuig of een ambulance”.