Afgelopen zaterdag werden Venezolaanse staatshoofd Maduro en zijn vrouw Celia Flores op bevel van President Trump opgepakt in de hoofdstad Caracas. De internationale gemeenschap reageert geschokt op de unilaterale actie. Onder meer China heeft vraagtekens bij de motieven van de Verenigde Staten. Wat zijn de mogelijke gevolgen van Maduros ontvoering voor de Venezolaanse oliehandel?
VS claimt Venezolaanse olie
De Amerikaanse president stelt dat de Verenigde Staten recht hebben op de Venezolaanse olie-industrie, die volgens hem “is gestolen” door de nationalisering van de sector. Tijdens een persconferentie verklaarde hij dat de VS het bestuur over Venezuela willen overnemen met een zelf samengestelde leiding en riep hij Amerikaanse oliebedrijven op om “aan de slag te gaan en geld te verdienen”. Hoe deze plannen concreet moeten worden uitgevoerd, is vooralsnog onduidelijk.
Volgens energie-expert Lucia van Geuns (HCSS) spelen er achterliggende motieven. “Trump is ontevreden over de groeiende invloed van China en, in mindere mate, Rusland in Zuid-Amerika. Hij wil die invloedssfeer weer richting de Verenigde Staten trekken, en dat beschouwt hij als strategisch belangrijk.”
Grootste oliereserves maar weinig productie
Venezuela beschikt met 17 procent over de grootste oliereserves ter wereld, maar levert minder dan één procent van de wereldproductie. “Een groot deel daarvan valt onder de illegale olie-export via de schaduwvloot,” aldus Van Geuns. Volgens haar is de lage productie deels te wijten aan het beleid van het Chávez-regime: “Sinds de opkomst van Chávez in de jaren negentig is de olie genationaliseerd. Alle westerse maatschappijen die toen actief waren, zijn het land uitgegaan, op een paar Amerikaanse bedrijven na.” Daarnaast is er onder Chávez en Maduro weinig geïnvesteerd in de olie-infrastructuur. “Al met al heeft dat ertoe geleid dat de output van Venezolaanse olie zo laag is.”
Intussen hebben 26 EU-lidstaten via een statement laten weten dat zij het oneens zijn met de Amerikaanse actie. Zij benadrukken dat het internationaal recht te allen tijde moet worden nageleefd.
Wat verandert er nu Maduro weg is?
Volgens Van Geuns zullen de directe gevolgen voor China beperkt blijven. “Waarschijnlijk ontvangt China deze maand iets minder olie uit Venezuela, maar daar zal het land zich niet publiekelijk druk over maken.” In 2025 was slechts 4,5 procent van de Chinese olie-import is afkomstig uit Venezuela. Bovendien maakt China gebruik van alternatieve, informele handelsroutes.
Voor Cuba zijn de gevolgen mogelijk groter. In 2023 was Venezuela goed voor ongeveer 58 procent van Cuba’s import van ruwe olie. Een verstoring van deze leveringen kan ernstige economische consequenties hebben voor het eiland.
“Uiteindelijk draait het niet alleen om olie,” concludeert Van Geuns. “Het gaat vooral om geopolitieke invloed in Midden- en Zuid-Amerika. In de recente Amerikaanse veiligheidsstrategie is expliciet vastgelegd dat die invloedssfeer weer richting Washington moet verschuiven.”
