Televisiemaker Teun van de Keuken overhandigde dinsdag een petitie aan enkele Tweede Kamerleden om het WK 2026 te boycotten namens Nederland. De petitie, naar aanleiding van het ‘terreurbeleid van Donald Trump’, is inmiddels ruim 170.000 keer ondertekend. Toch verwacht sporthistoricus Jurryt van de Vooren niet dat Oranje thuisblijft tijdens het eindtoernooi. Van Vooren schetst wel het scenario van een middenweg, waarbij Koning Willem-Alexander niet zal afreizen naar de Verenigde Staten. “Het is de vraag of de Tweede Kamer daar achter staat.”

“Boycot het Trump-WK.” Die tekst stond op het bord dat Van der Keuken overhandigde aan enkele leden van de Tweede Kamer. “Het feit dat zij de petitie aannemen, wil nog niet zeggen dat zij het ermee eens zijn”, weet Van de Vooren, die in 2022 zelf een petitie aanleverde tegen het WK voetbal in Qatar. “Het is wel de bedoeling dat dit een aanleiding is voor een debat in de Kamer, omdat op deze manier kenbaar wordt dat deze kwestie speelt in de maatschappij.”

Toch ligt de definitieve beslissing uiteindelijk bij de KNVB. “De kans dat het Nederlands elftal hierdoor niet mee mag doen aan het WK is nihil, want daar gaat de Tweede Kamer niet over. Dat zou hetzelfde zijn als dat de Kamer zou beslissen dat het morgen mooi weer wordt: Kamerleden kunnen er heel lang over discussiëren, maar het besluit zal geen invloed hebben op de daadwerkelijke kwestie.” Wil Van de Keuken zijn zin krijgen, moet er wel een hele grote gebeurtenis plaatsvinden in de wereldorde, volgens Van de Vooren. “Neem de situatie rondom Groenland, de Verenigde Staten en Denemarken: mocht Trump halsoverkop Groenland bezetten, dan zouden Europese landen zich terug kunnen trekken uit het toernooi. Maar dat lijkt me onwaarschijnlijk.”

Volgens Van de Vooren ligt een alternatief voor een WK-boycot meer voor de hand. “Wat wel besproken kan worden in de Tweede Kamer, is of koning Willem-Alexander naar de Verenigde Staten af hoort te reizen.” Voorlopig speelt Oranje louter op Amerikaanse bodem tijdens het WK, aangezien al haar groepswedstrijden daar plaatsvinden. “De Tweede Kamer kan een standpunt innemen waarbij het niet wil dat het staatshoofd naar de VS afreist; Mexico en Canada in een verder stadium in het toernooi daar buiten gelaten.” De ministers en de koning hebben hierin altijd nog het laatste woord, maar de Kamer kan wel degelijk druk uitoefenen. “Als de Kamer een meerderheid creëert, zouden de ministers en de koning publiekelijk tegen deze motie in moeten gaan, wil Willem-Alexander toch de groepswedstrijden van het Nederlands elftal bezoeken.”

“Het aantal van 170.000 handtekeningen is historisch veel”

Qatar 2022 en Argentinië 1978

Vier jaar geleden startte Van de Vooren zelf een vergelijkbare petitie. “Niet om het WK te boycotten, maar om het te verplaatsen naar een ander land dan Qatar.” Die petitie werd 20.000 keer ondertekend. “Marianne van Leeuwen, directeur betaald voetbal van de KNVB, kwam netjes naar het Olympisch Stadion en nam de petitie in ontvangst; zoals het hoort.” Desondanks ving de sporthistoricus bot. Zijn aanbod werd van tafel geschoven. “Een eerder voorbeeld was de handtekeningenactie om het WK 1978 in Argentinië te boycotten. Freek de Jonge en Bram Vermeulen werden toen door 40.000 mensen gesteund. Zo zie je maar dat het aantal van 170.000 handtekeningen historisch veel is voor een petitie voor een WK-boycot.”

Overigens reisde het koningshuis in 1978 niet af naar Zuid-Amerika om de wedstrijden van Nederland bij te wonen op het historische toernooi, waarbij Oranje uiteindelijk de finale van het gastland verloor. Destijds kwam de boycot voort uit de ernstige mensenrechtenschendingen door het militaire regime in Argentinië. “Ondanks dat zij wereldkampioen werden, verliep het WK anders dan de Argentijnse regering had gehoopt. Dankzij dat toernooi werd in de Westerse wereld duidelijk dat Argentinië destijds een vreselijk land was vanwege de mensenrechtensituatie.”

Aandacht

Ondanks de in verhouding vele handtekeningen, voorziet Van de Vooren dat bondscoach Ronald Koeman en de zijnen in de zomer naar Noord-Amerika zullen trekken. Maar volgens de sporthistoricus, regelmatig betrokken bij wereldkampioenschappen voetbal, dient een dergelijke actie een dieper doel dan het niet laten doorgaan van een WK. “Het gaat Van der Keuken, en anderen die zo’n petitie starten, voornamelijk om het werven van aandacht voor de kwestie. Zo heeft men het af en toe nog steeds over het initiatief om het Nederlands elftal niet naar Argentinië te laten gaan in 1978.”