Het Slowaakse grondwettelijk hof heeft een nieuwe klokkenluiderswet voorlopig geblokkeerd. Volgens Suzanne Hooijmans, woordvoerder Huis voor Klokkenluiders, is dat besluit cruciaal, “klokkenluiders hebben juist in landen waar de rechtsstaat onder druk staat bescherming nodig.”  

De wet regelt hoe mensen die misstanden melden, zoals corruptie, machtsmisbruik en fraude binnen de overheid, worden beschermd. In de huidige situatie gebeurt dat door een onafhankelijk bureau. De nieuwe wet zou dat orgaan opheffen en vervangen door een instituut dat direct onder regeringscontrole valt. Ook de leiding zou door de regering worden benoemd. 

De onafhankelijkheid van klokkenluidersorganen is volgens Suzanne Hooijmans juist in landen waar de rechtsstaat onder druk staat van groot belang. “Klokkenluiders steken hun hand op ten behoeve van de hele samenleving,” zegt ze. “Als overheden het melden van misstanden bemoeilijken, raakt dat niet alleen individuen, maar de samenleving als geheel.” 

Het grootste risico van een klokkenluidersinstituut onder directe regeringscontrole is dat de echte onafhankelijkheid verdwijnt. “Wanneer de regering zelf de baas is van een klokkenluidersautoriteit, moet zij zichzelf controleren op fraude en machtsmisbruik. Dat kan niet,” stelt Suzanne Hooijmans. 

Volgens Hooijmans is het grootste gevaar dat klokkenluiders uiteindelijk het zwijgen wordt opgelegd. “Als mensen niet meer durven te melden omdat ze tegenover de regering komen te staan, verdwijnt een belangrijke controle op macht. Klokkenluiders verdienen bescherming via duidelijke wetgeving en een onafhankelijke autoriteit ook als meldingen de eigen regering betreffen.”