Het hooikoortsseizoen duurt inmiddels bijna het hele jaar. Waar patiënten vroeger in de winter rust hadden, begint de ellende nu vaak al vóór de jaarwisseling en dat heeft grote gevolgen voor velen Nederlanders. “De els en hazelaar kunnen al in december bloeien”, vertelt bio-informaticus Nemi Dorst. Hierdoor wordt de pauze tussen de seizoenen steeds korter. “Eigenlijk is alleen november nog een rustige maand.” KNO-arts Lisa van der Putten, werkzaam bij Noordwest Ziekenhuisgroep in Alkmaar, ziet de gevolgen hiervan in de spreekkamer. “Mensen hebben steeds eerder in het seizoen last van hooikoorts. Ook zijn de klachten ernstiger en beginnen ze op jongere leeftijd.”

Niet alleen de opwarming van het klimaat, maar ook de inrichting van onze steden speelt een rol. In de stad blijft warmte hangen door het vele beton en asfalt, wat de bloei beïnvloedt. “Planten in de stad zijn niet alleen mooi, ze zorgen ook voor schaduw”, legt Dorst uit. Het is volgens hem dan ook cruciaal dat gemeenten goed kijken naar welke bomen zij planten in hun dorpen of steden.

Hoewel er richtlijnen bestaan voor ‘hooikoortsvriendelijke’ planten, zoals het Bomenkompas van onder meer het LUMC in Leiden, gaat het in de praktijk nog vaak mis. “Het is alleen een richtlijn en wordt niet altijd goed gedaan”, vertelt Dorst. Hij pleit voor meer bekendheid en een betere opvolging van deze adviezen.

Lokaal effect onderschat

Een misverstand is dat pollen door de wind toch overal terechtkomen en de locatie van een boom er dus niet toe doet. Onderzoek van Dorst en zijn collega’s toont echter het tegendeel aan. “Uit onderzoek blijkt dat dit niet helemaal klopt. Het effect is juist heel lokaal.” 

De concentratie pollen blijkt vlak bij de bron vele malen hoger. “Dicht bij een boom zitten er veel meer pollen in de lucht dan op 25 meter afstand.” Dat geldt ook voor de eigen achtertuin, waar mensen onbewust planten hebben staan waarvoor ze allergisch kunnen zijn. “Een olijfboom lijkt heel leuk, maar is ook allergeen”, waarschuwt Dorst. Ook berken, elzen, hazelaars en siergrassen zijn bekende boosdoeners.

De allergische mars

De langere bloeiperiodes en de lokale pollenconcentraties zorgen ervoor dat allergieën zich sneller en heviger ontwikkelen. Volgens KNO-arts Van der Putten bouwen veel mensen een allergie gedurende hun leven op, een proces dat de ‘allergische mars’ wordt genoemd. “Je bent dus niet als baby al volledig allergisch, maar bouwt dit langzaamaan op. Vaak begint het met eczeem op jonge leeftijd, waarna later luchtwegallergieën ontstaan.”

Uit onderzoek van het RIVM bleek dat in 2016 zo’n twintig procent van de Nederlanders last had van allergiën. Inmiddels kampt 30 procent van de Nederlanders met een allergie. De impact hiervan op de samenleving wordt volgens de arts nog vaak onderschat. “Mensen die flink hooikoorts hebben liggen echt ziek op bed, met de ramen dicht, voelen zich beroerd en kunnen niet werken terwijl anderen buiten genieten. De ziektelast en uitval die dit veroorzaakt worden nog te vaak onderschat.”