De komende dagen schieten de temperaturen boven de 30 graden in Nederland. Toch zijn tweederde van de gemeenten nog niet voorbereid op extreme hitte. Dat blijkt uit onderzoek van Klimaatverbond Nederland. Tilburg investeert jaarlijks miljoenen euro’s in vergroening, maar een lokaal hitteplan voor extreme hittegolven ontbreekt nog, vertelt Marieke Alberts, beleidsmedewerker Water, natuur en klimaat van de gemeente Tilburg.
In het Tilburgse centrum aan de Heuvel spuiten fonteintjes, zogenoemde waterbedriegertjes, stralen water uit de grond. Een meisje in een rood hemdje en een zonnebril op haar hoofd rent er op blote voetjes lachend doorheen. ’Mama mag m’n gezicht ook nat worden?’, vraagt ze. Even verderop wordt een baby boven de opspattende druppels getild. Het water zorgt voor verkoeling en plezier op de hete middag. Toch brandt de zon rondom de fonteintjes onverminderd door. De paar plekjes onder de bomen zijn bovendien al bezet. Hoe zorgt Tilburg voor een leefbare stad in gevallen van extreme hitte?
Geen lokaal hitteplan
Alberts vertelt dat er al veel wordt gedaan aan vergroening in de binnenstad. Zo wordt er bijvoorbeeld meer groen aangelegd dat zogenoemde koelte-eilanden creëert. “Maar als het echt heet wordt, is dat niet genoeg.” Ze legt uit dat de gemeente werkt aan een lokaal hitteplan, maar dat dat nog niet klaar is en ook nog wel even zal duren. “Als het echt heet wordt dan moeten er vooral op woningniveau maatregelen komen. Zo kunnen huurwoningen heel warm worden, maar dat moet ook besproken worden met woningbouwcooperaties en de GGD. Wat we als gemeente wel kunnen doen, is de openbare ruimte aanpakken.”
Tilburg trekt jaarlijks 5 miljoen euro uit voor extra groen. Dat bedrag wordt onder meer gebruikt voor nieuwe parkjes in verschillende wijken. “Daar kunnen mensen dan dichtbij hun huis heen voor schaduw. Ze hoeven dan niet meer helemaal naar het bos. Ook voor mensen die geen tuin hebben, is het een fijne oplossing. Dat is echter wel relatief,” zegt Alberts. “Als het ergens 35 graden is, dan is het in de schaduw misschien 30 graden. Maar je bent in ieder geval uit de brandende zon.”
Koelere woningen
Ook volgens klimaatonderzoeker Lisette Klok is vergroening belangrijk om steden leefbaar te houden tijdens warme dagen. Echter is het planten van bomen volgens haar onvoldoende om een stad echt hittebestendig te maken. “Daarmee voorkom je niet dat het 40 graden wordt. Als het te heet wordt, is sowieso het advies om binnen te blijven. Dan moet er dus vooral gekeken worden naar woningen.” Volgens Klok moeten gemeentes bewoners stimuleren werk te maken van een koelere leefomgeving in huis. Als mensen zelf geen zonwering kunnen bekostigen, moeten daar subsidies voor worden verleend. “Of de gemeente moet helpen door mensen op koele locaties op te vangen. Daar is aandacht voor nodig,” zegt Klok.
“We zijn bezig met vergroenen waar we kunnen,” zegt Alberts. “In Tilburg hebben wij ook subsidies om mensen te stimuleren om met hun eigen tuin en huis aan de slag te gaan om het klimaatbestendiger te maken,” vertelt Alberts daarop. Deze gemeentelijke klimaatsubsidies zijn er als mensen hun tuin willen ontharden of een groen dak willen aanleggen bijvoorbeeld. “Ook sommige waterschappen hebben subsidies om mensen te stimuleren om meer te vergroenen, regenwater vast te houden of om drinkwater te besparen.”
Tilburg voert deze maatregelen inmiddels op verschillende plekken uit en wil daar de komende jaren mee doorgaan. Volgens Klok is Tilburg daarmee op de goede weg, maar moeten ze “versnellen met een actieplan voor extreme hitte.”
Ondertussen rent het meisje in haar rode outfit nog altijd door de opspattende waterstralen. Ze lacht breed naar haar moeder wanneer het water langs haar gezicht naar beneden druppelt. Het blijft warm, maar voor even draait alles om spelen en verkoeling in het water.
