TILBURG- True crime is een entertainmentgenre dat de afgelopen tijd razend populair is geworden. Mensen kunnen niet genoeg krijgen van de waargebeurde, duistere verhalen. Maar waarom is dat zo? En is het wel ethisch verantwoord? Deze vragen worden beantwoord bij symposium ‘The Thrill of True Crime ’ georganiseerd door Tilburg University.  

True crime groeit als een speer. Van de top twintig meest bekeken series/films van vorig jaar, gingen er vijftien over true crime. Criminologie professor Janine Janssen vertelt dat true crimes de kijker kunnen voorbereiden op gevaar: “Als je kijkt naar de kijkcijfers, zie je dat vooral vrouwen van true crime houden. De reden daarvoor is zodat ze kunnen zien hoe ze deze situaties kunnen vermijden.” Nieuwsgierigheid en voyeurisme (oftewel gluren) zijn ook redenen waarom mensen zo erg van true crime houden: “Mensen zijn van nature nieuwsgierig naar duistere dingen. True crime is een veilige manier om naar gevaar te kijken.”

Sensatie en entertainment spelen ook een grote rol in het kijken van true crimes: “Moord is iets wat niet vaak voorkomt,” meldt Janssen. “Als je kijkt naar de statistieken, komt bijvoorbeeld huiselijk geweld veel meer voor. Maar omdat het zoveel voorkomt, is het niet ‘interessant’ genoeg. Moord/seriemoorden komen veel minder vaker voor, dus zijn mensen geneigd om naar zulke content te kijken.”

“True crime romantiseert criminaliteit”

Hoewel true crime populair is, krijgt het ook kritiek: “Veel mensen hebben niet door hoe schadelijk true crime is,” vertelt Janssen. “Het is uitermate traumatisch voor de betrokkenen van het slachtoffer. Oude, genezen wonden kunnen weer geopend worden. Een mooi voorbeeld is de serie ‘Narcos’, dat over het leven van Pablo Escobar gaat. De zoon van Pablo Escobar heeft verteld dat die serie erg schadelijk was voor hem. True crime romantiseert criminaliteit.”

Janssen vertelt dus dat we van true crime houden omdat we gruwelijke zaken in het comfort van onze slaapkamer kunnen bekijken. Suzanna Oosterwijk, professor in sociale psychologie, verdiept zich in waarom we gewelddadig materiaal in het algemeen willen kijken: “Het populairste nieuws gaat vaak over dood en oorlogen. De psychologische term daarvoor heet ‘morbide nieuwsgierigheid’, oftewel een bewuste keuze om een ​​negatieve stimulus te benaderen die dood, geweld en schade uitbeeldt.”

Kunst is verdraagbaarder dan de realiteit

Oosterwijk heeft samen met andere psychologen onderzoek gedaan naar morbide nieuwsgierigheid en kunst. Daar kwam een interessante conclusie uit: “Mensen zijn meer geneigd om naar gewelddadige content te bekijken in kunstvorm dan in het echt. Ongeveer 80% was bereid om het in kunstvorm te bekijken, terwijl maar 50% bereid was om naar de werkelijkheid te kijken. Deze conclusie kan je koppelen aan waarom mensen true crime kijken.”

Al met al kijken mensen naar true crime omdat het sensationeel is, omdat ze geweld op een veilige manier kunnen zien, omdat moord en andere zware criminaliteit zeldzaam zijn en omdat ze er lessen uit trekken om zelf geen slachtoffer te worden. Volgens Janssen is dat logisch: “Mensen zijn nou eenmaal geïnteresseerd in criminaliteit. Kijk naar programma’s zoals Opsporing Verzocht. Hoe schokkender de daad, hoe meer mensen het willen weten. Zo lang true crime met integriteit en op een ethische manier wordt bekeken, is er niks mis mee.”