President Trump laat een nieuwe, luxueuze balzaal in het Witte Huis bouwen, een project dat inmiddels 400 miljoen dollar kost en volledig via donaties wordt gefinancierd. Juridisch is het toegestaan, maar het roept vragen op over transparantie en mogelijke belangenverstrengeling. Voor critici is de balzaal meer dan een luxeproject: het wordt gezien als een symbool van de ondermijning van de Amerikaanse rechtsstaat en democratie. ‘’Donateurs kopen toegang tot de president’’.
Peter van der Heiden, universitair docent aan de Radboud Universiteit en specialist op het gebied van Amerikaanse politiek, legt uit waarom: “Belastinggeld moet verantwoord worden. Dat is transparant en kan democratisch gecontroleerd worden. Dit niet. En het probleem met geld aannemen is dat er vaak ook iets voor terug wordt verwacht,” zegt hij. Ook schetst hij hoe Trump hier zelf naar kijkt: “We kennen Trump als een transactionele president die alles als een deal ziet. Dus dit ziet hij denk ik zelf ook wel als een deal.”
Eerder stelde Trump dat de bouw geen invloed zou hebben op het bestaande gebouw, maar inmiddels is de East Wing van het Witte Huis tegen de vlakte gelegd om plaats te maken voor de nieuwe balzaal. “De sloop van een deel van het Witte Huis vond ik heel symbolisch. Dan zie je echt: het gaat kapot,” zegt Van der Heiden. Volgens hem is de bouw van de balzaal niet het ergste wat er nu in de Verenigde Staten gebeurt, maar vooral een krachtig symbool. “Dat er eigenlijk een deel van de Amerikaanse politiek is afgebroken. Zo zou je het kunnen zien.”
Die symboliek past volgens Van der Heiden in een veel bredere ontwikkeling. “Er gebeurt zoveel. Dit is maar een klein onderdeel van wat er allemaal speelt. We noemen dit ‘democratic backsliding’: een afzakkende democratie, waarin allerlei ontwikkelingen het democratische en rechtsstatelijke gehalte ondermijnen,” legt hij uit. Of het ethisch verantwoord is wat Trump doet, lijkt hem weinig uit te maken. “Dat is natuurlijk het grappige aan Trump. Alles wat wij ethiek noemen, daar heeft hij gewoon niets mee. Dus het zal hem worst wezen of het ethisch verantwoord is of niet.”
De kosten voor de nieuwe balzaal werden aanvankelijk geschat op 200 miljoen dollar, maar inmiddels liet Trump weten dat het bedrag is opgelopen tot 400 miljoen dollar. “Al 150 jaar willen ze een balzaal,” zei hij tijdens een receptie ter gelegenheid van Chanoeka, het joodse lichtjesfeest. “Het wordt de mooiste balzaal ooit en er kunnen inauguraties in plaatsvinden.”
