Veel zwartrijders veroorzaken onrust in treinen. De NS hoopt dat de nieuwe boeteverhoging het aantal incidenten vermindert. Vanaf 1 oktober 2025 stijgt de boete voor reizen zonder geldig vervoersbewijs van 50 naar 70 euro. Daarnaast verhoogt het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat de administratiekosten van 15 naar 20 euro. De maatregel geldt voor alle vormen van openbaar vervoer: bus, tram, metro en trein. Reizigers moeten naast de boete ook de volledige ritprijs betalen.
Veiligheid
Volgens NS-woordvoerder Oscar van Elferen besloot het kabinet in juni tot de boeteverhoging. Twee jaar geleden registreerde de NS ongeveer 180.000 zwartrijders. Tegen het einde van dit jaar verwacht de organisatie dat dit aantal kan oplopen tot 400.000, wat wijst op een duidelijke toename. Ook merkt de NS dat het aantal agressieve incidenten tijdens controles toeneemt.
“Vaak als iemand wordt geconfronteerd met het feit dat hij of zij geen geldig bewijs heeft, gaan ze gebruik maken van agressie: de conducteurs uitschelden, dreigen en soms zelfs geweld gebruiken,” zegt Van Elferen.
Om dat tegen te gaan, neemt de NS extra maatregelen. Zo voert de organisatie ingangscontroles uit bij evenementen, waarbij medewerkers alle reizigers bij binnenkomst controleren. Ook organiseert de NS zogenoemde stop & go-acties, waarbij treinen tijdelijk stoppen op een perron en iedereen gecontroleerd wordt.
“We hopen dat mensen zich meer bewust worden van het risico dat ze sneller gevonden worden, en dat ze het dus niet meer zullen doen,” legt Van Elferen uit.
Op de vraag of reizigers klagen over vertragingen door deze controles, antwoordt hij dat mensen daar eigenlijk positief op reageren. “Reizigers hebben toch een fijner gevoel als ze weten dat er niemand is die zonder geldig bewijs reist,” zegt hij. “Veel mensen verwachten agressie van zwartrijders en vinden het prettig als ze dat tijdens hun rit niet hoeven mee te maken.”
Gevolgen
Niet alleen de NS wil het aantal zwartrijders terugdringen; ook het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat benadrukt dat de boeteverhoging vooral bedoeld is om de sociale veiligheid te verbeteren.
“Met deze aanpak hopen we op betere veiligheid voor de reizigers, maar ook voor alle werknemers,” aldus een woordvoerder van het ministerie.
Of de maatregel daadwerkelijk leidt tot minder zwartrijders, is nog onduidelijk. Het ministerie zegt dat het kabinet eerst “wil kijken hoe dit loopt”.
De NS maakt inmiddels ook gebruik van AI om te voorspellen hoeveel mensen aan het eind van het jaar zonder bewijs hebben gereisd. De organisatie kijkt daarbij ook naar piekmomenten: in de ochtend, ’s avonds, of juist tussen grote en kleine steden. “Met AI hopen we dit beter te kunnen voorspellen en meer mensen te kunnen pakken,” aldus Van Elferen.
Toekomst
Of de strengere maatregelen daadwerkelijk zorgen voor minder zwartrijders of juist leiden tot meer handhaving, blijft voorlopig onduidelijk. De NS overweegt in elk geval om meer controleacties in te zetten en AI te gebruiken om te bepalen waar extra toezicht nodig is. Zowel het ministerie als de NS houden de ontwikkelingen nauwlettend in de gaten.
