Nieuwe LED-lampen zorgen voor een groot risico op verblinding op de weg. Een gebrek aan regels ondermijnt de veiligheid van verkeersdeelnemers. “Hierdoor kunnen mensen ongelukken krijgen”, legt Willemijn Pomper van Veilig Verkeer Nederland (VVN) uit.
In een ANWB-onderzoek uit 2024 gaven 13.000 leden aan dat 8 op de 10 verkeersdeelnemers verblind raken door de verlichting van andere voertuigen. ‘‘Mensen gaan knipperen met hun ogen of raken afgeleid waardoor ongelukken kunnen ontstaan”, aldus de VVN. Sommigen blijven juist het licht inkijken. De verblinding treedt vooral op bij grootlicht en dimlicht, maar fietsverlichting komt ook voor. Een op de vijf vindt het ondragelijk. Bestuurders kunnen een paar seconden weinig of niks zien, wat gevaar oplevert.
Pomper zegt dat zij veel meldingen krijgen over verblinding, maar zij beschikt niet over concrete cijfers. Het probleem zit hem voornamelijk in het type lamp van de auto. De nieuwe LED-lampen, deze kunnen feller zijn dan de oudere lampen. Door een verkeerde afstelling schijnt het licht soms recht in iemands gezicht. “We hebben liever dat mensen goed verlicht zijn dan dat ze niet verlicht zijn, maar het moet nu ook niet zo zijn dat je mensen verblindt”, vertelt Pomper.
Wetgeving
In 1990 stelde de overheid een wet vast over autoverlichting. Volgens Pomper is dit echt veel te lang geleden. De wet bevat nu geen regels over de felheid van verlichting, maar het is wel verboden om andere weggebruikers te verblinden. “De wet moderniseren zouden wij adviseren, zeker met alle nieuwe voertuigen zoals fatbikes. Alleen het is natuurlijk niet zo dat alles wat in de wet staat ook nageleefd wordt.”
De ANWB ziet regelgeving ook als de oplossing. Daarbij zijn ze al minstens een jaar in gesprek met de Europese Commissie om de regels aan te passen. Naast de Commissie praat de bond ook met autofabrikanten over het aanpassen van hun lichten. ANWB-woordvoerder Jasmijn Dielesen schrijft aan EyDaily dat voertuigverblinding vooral ontstaat doordat moderene koplampen feller zijn. LED-lichtbronnen worden steeds kleiner en projecteren hun licht direct op de weg in plaats van via speigelreflectie.
De woordvoerder van de Rijksdienst voor het Wegverkeer (RDW), Thérèse de Vroomen schrijft in antwoord op vragen van EyDaily: “Het is moeilijk vast te stellen wanneer een koplamp te fel is. Wanneer de verlichting is voorzien van een Europese goedkeuring, wordt er vanuit gegaan dat de verlichting goed is.” Het is alleen wel zo dat in de praktijk de koplampen vuil zijn en daardoor een ander beeld geven. De instellingen van de autolampen moeten voldoen aan internationale regelgeving en hebben een typegoedkeuring nodig. Tijdens de APK-keuring wordt er gecontroleerd of de koplampen nog goed staan. “Het is belangrijk dat dit regelmatig gebeurt om eventueel verblinding door verkeerd afgestelde koplampen te voorkomen. Koplampen van moderne auto’s zijn door de jaren heen steeds geavanceerder geworden.” Voordat een auto door de APK de weg op mag, wordt er ook gecontroleerd op de intensiteit van de lichten.
Verblindende fietsen
Naast auto’s zijn de LED-verlichtingen ook aanwezig bij fietsen, vooral bij e-bikes. “Het is goed dat hier aandacht voor is. Ik denk ook niet dat veel mensen dit expres doen, maar dat ze zelf niet eens doorhebben dat hun lamp verkeerd afgesteld staat.” Ook fatbikes kunnen dit probleem veroorzaken. “Er zijn ook klachten over fatbikes specifiek, omdat die koplampen natuurlijk ook gewoon groter zijn. Dan lijkt het net alsof er een brommer op je afkomt, maar dan blijkt het toch een fatbike te zijn”, vertelt Pomper.
Er zijn steeds meer fietsen met goed licht, dat vindt Pomper positief. “Fietsers moeten hun verlichting goed afstellen en niet recht in mensen hun gezicht schijnt.” Voor fietsers is dit net iets makkelijker dan voor auto’s, want je kan de lamp namelijk specifiek op de weg richten. Voor de auto’s kan je het ook zelf doen, maar als je er niet uit komt kan je langs gaan bij de garage. De ANWB heeft wel een tip: “Om andere weggebruikers niet tot last te zijn, kun je zorgen dat je eigen koplampen niet te fel of verkeerd afgesteld staan. Je kunt dat zelf controleren door op een meter of twintig van een ruit te parkeren en naar de reflectie van je autolampen te kijken.” De RDW geeft nog als tip dat de bestuurders van de auto’s zelf de lampen regelmatig schoon moeten maken, om zo het licht op de juiste manier te laten schijnen.
