De Molukse gemeenschap is dit jaar 75 jaar in Nederland. Hun geschiedenis begint in 1951, wanneer duizenden Molukse KNIL-militairen met hun gezinnen per schip aankomen in Rotterdam. De Lloydkade wordt een belangrijke plek van aankomst. Wat bedoeld was als tijdelijk verblijf, verandert in een blijvende situatie. Veel Molukkers hopen terug te keren naar hun eilanden, maar die terugkeer komt er dus niet. In Nederland worden gezinnen ondergebracht in oude kampen, waaronder voormalige concentratiekampen, waar de leefomstandigheden vaak zwaar zijn.

Excuses
Zondag wordt aan de Lloydkade een monument onthuld dat deze geschiedenis markeert. De ceremonie staat stil bij de aankomst en de eerste jaren in Nederland. Ook is er aandacht voor erkenning van het verleden. Minister Rob Jetten wordt verwacht bij de onthulling en biedt mogelijk namens de overheid excuses aan. Hoe dit wordt ontvangen door de Molukse gemeenschap is natuurlijk nog onduidelijk, maar ook niet iedereen is er mee bezig. “We zijn totaal niet bezig met de mogelijke excuses en over de politiek maken we ons ook helemaal niet druk”, laat Stichting Moluks Erfgoed weten.

Verschil in generaties
Toch ziet Jip Lensink, deskundige op het gebied van de Molukse gemeenschap, dat het wel speelt: “Ik denk dat de gemeenschap op zich wel op excuses zit te wachten, ook al is het voor eerste generatie heel laat. Tuurlijk is het belangrijk in welke bewoording dit wordt gedaan, of men het gevoel heeft dat het alleen woorden zijn of meer dan dat.” Ook laat ze weten dat het immers nooit meer goed te maken valt en het leed en de trauma’s niet zomaar weggaan.

“Men wacht wel op erkenning om ook gezamenlijk naar de toekomst te kijken vanuit een bewustzijn naar het verleden toe, en dat is cruciaal.” Ze merkt dat er per generatie ook andere meningen zijn gevormd en elke generatie anders kijkt naar de geschiedenis. “Misschien gaat het om het verhaal van de opa’s en oma’s en niet zozeer meer om de RMS (Republik Maluku Selatan)”, stelt Lensink.

Ginano (22)
“Ik zit er eigenlijk helemaal niet op te wachten.

Na 75 jaar een excuus is het minste wat de eerste generatie hoort te krijgen. Alleen na 75 jaar is er vrijwel op een enkele na helemaal niemand van de eerste generatie die nog leeft. Mijn overgroot opa vertelt mij nog wel is dat hij aan het begin altijd met woede en haat naar de Nederlandse overheid heeft geleefd. En dat een sorry nooit goed zal maken. Naarmate de tijd verstreek kwam er juist meer verdriet.

Een excuus is fijn maar daar ga je de woede, haat maar vooral het verdriet niet mee verzachten. Als de overheid echt excuses wil maken dan zal het voor de Molukse gemeenschap fijn zijn om erkenning te krijgen. En de beloftes die vroeger gemaakt zijn, alsnog waar te maken. Met alleen “Sorry” nemen veel Molukkers waaronder ikzelf geen genoegen mee.”

Johannes (48)
“Het brengt niet echt emoties meer, dat was vooral vroeger.

Het leefde vroeger gewoon meer, want toen leefde de eerste generatie nog. Mijn opa leeft dan nog wel, maar de meeste Molukkers van de eerste generatie zijn al overleden. Om me nou hier nog druk om te maken heeft ook niet echt zin, want dan zou ik nog steeds met haat naar Nederland leven. Dan had ik bij wijze van spreken hier niet eens met jou gezeten. Ook denk ik dat, stel dat de RMS (Republik Maluku Selatan, republiek in de Zuid-Molukken) ooit nog als onafhankelijk erkend zou worden, de meeste Molukkers in Nederland niet de behoefte zouden voelen om ‘terug te gaan’. We hebben hier en kunnen hier alles.”

Chris (44)
“Ik sta niet op zijn excuses te wachten.

De hele regering is één grote corrupte bende, allemaal niet te vertrouwen. Waarom zouden ze nu ineens excuses aanbieden en kon dat niet 75 jaar geleden? Excuses zal het niet goedmaken. De Nederlandse overheid heeft het vertrouwen en de loyaliteit van de Molukkers heel erg geschaad.”

Joenoes (37)
“Zijn woorden gaan geen verandering brengen”

Meestal als er iets ergs is gebeurd en een persoon weet wat zijn rol is geweest in het foute gebeuren, dan vraag je om vergeving, bied je je excuses aan en leer je ervan. Maar dit systeem is rot van binnen. Een poppenkast. Een theater. Nu komt Jetten excuses maken namens dit systeen, maar dit systeem naait andere volkeren nog steeds.

Wat zijn die excuses dan nog waard? Alsof een oplichter sorry zegt tegen de ene gedupeerde, maar verder nog steeds ander mensen aan het oplichten is. Ergens begrijp ik het wel, gezien de koloniale geschiedenis en de koloniale mindset. Maar vanwege onze afhankelijke positie van dit systeem al honderden jaren, denk ik ook dat we beter zouden moeten weten.

Wat denk je dat er gebeurt als Jetten zijn excuses heeft gemaakt namens dit systeem? Dat de trauma’s dan weg zijn? Dat de pijn dan weg is? Nog steeds moet je naar therapie en nog steeds wordt Maluku geplunderd. Ook door dit systeem, nog steeds. Nog steeds moet je het helemaal zelf doen en daar gaan zijn woorden geen verandering in brengen.