De ezel uit de stal, de kameel met de bewegende nek en de oude kerstliedjes op de achtergrond; de inwoners van Berg en Dal kunnen dit jaar weer genieten van de bewegende kerststal aan de Oude Kleefsebaan. Alleen is de kans groot dat de kerststal de volgende kerst er anders uit gaat zien. Berg en Dals bloei, de buurtvereniging die voor de stal zorgt, zegt dat de kerststal aan verandering toe is. ‘’Het balanceren tussen nostalgie en moderniteit.’’

Wim Altena is de voorzitter van de buurtvereniging. ‘’De kerststal is gewoon aan vernieuwing toe. Veel onderdelen raken elk jaar weer beschadigd of versleten. Laatst toen deed de kameel het weer niet en toen stond direct de buurman voor mijn deur om mij in te lichten. Zeker die kameel is aan vernieuwing toe.’’ Hoe de buurtvereniging wil gaan beginnen met de aanpassingen en vernieuwingen is al duidelijk. ‘’De manier waarop de kerststal in werking wordt gezet gaat veranderen. We willen dus nieuwe bewegende onderdelen maken die ook de hedendaagse poppen kunnen vervangen.’’ Grote kans dus dat er het volgende jaar nieuwe poppen staan met verbeterde techniek.

Om de kerststal tot leven te laten komen moeten de bezoekers een muntje van 10 eurocent in een ijzeren machine stoppen. Hierna gaan de herders, Jozef, Maria, die jezus in haar armen heeft, en de dieren voor één minuut bewegen en hoor je oude kerstliedjes afspelen. Altena: ‘’Die euromuntjes zijn niet voor winstgevende doeleinden bedoeld, maar echt voor werking van de stal. Vorig jaar hebben we bijna 1300 muntjes opgehaald.’’ Maar deze doneermethode wil de Berg en Dals Bloei eventueel vervangen. ‘’Ik maak me wel zorgen dat die muntjes opraken, moeten we dan niet overstappen op andere munteenheden? Of de doneerwijze volledig digitaal maken?’’

Naast nieuwe bewegende onderdelen en een nieuw doneersysteem ligt er bij Berg en Dals Bloei al een langere tijd een idee op tafel waar ze nu mee aan de slag willen gaan. ‘’We hebben het plan om een subsidie aan te vragen voor de kerststal zodat het ook cultureel erfgoed kan worden. Met die subsidie kunnen we de kerststal nog beter maken en ervoor zorgen dat die blijft bestaan.’’

De gemeente zegt bekend te zijn met de kerststal. ‘’Als de plannen er liggen is Berg en Dals Bloei volledig vrij om daarover een gesprek aan te gaan met de gemeente Berg en Dal. Wij staan daar ook zeker voor open. ‘’

Voor het jonge en oude publiek

Wel houdt Berg en Dals Bloei bij veranderingen rekening met het publiek dat nog steeds geniet van de kerststal tijdens de feestdagen. ‘’Nu staan er verschillende generaties die genieten van de stal tijdens de kerst. Die opa’s en oma’s die vroeger met hun eigen kinderen naar de kerststal gingen doen dat nu met hun kleinkinderen. Als we gelijk de hele kerststal onder armen nemen verdwijnt de magie voor de oudere generaties sneller. Dus het balanceren tussen nostalgie en moderniteit is ook zeer belangrijk voor ons.’’

Daarom neemt de vereniging de buurt mee met de plannen voor een nieuwe kerststal. ‘’We willen het publiek meenemen in de meningen en de ideeën van de kerststal. Dat doe je gewoon door mond op mondreclame, de verhalen van buurtbewoners en spontane gesprekken tijdens buurtactiviteiten. Al die geluiden nemen wij mee in onze vergaderingen.’’

Het ontstaan van een traditie

Een van de mensen die de kerststal als geen ander kent is Ton Strijbosch (77). Hij kwam in 1986 als vrijwilliger al bij Berg en Dals Bloei. Na een aantal jaren de kerstboom te versieren op het hamersveld vond Ton dat het tijd werd voor iets nieuws. Toen kwam het idee om een bewegende kerststal te maken. Samen met drie andere vrijwilligers werden de eerste poppen gemaakt met onder andere oude wasmachinemotoren. ‘’Die zitten er nog steeds in!’’

Voor Ton was het elk jaar weer een hele klus met het opbouwen, het leggen van alle elektriciteitskabels en dat soms tijdens flinke sneeuwbuien. En als er dan ook nog eens onderdelen worden vernield of gestolen is het al helemaal geen pretje. ‘’We hadden toentertijd, begin jaren ’90, al bewegende schapen staan, alleen die zijn een paar jaar geleden gestolen uit de stal. We hebben wel eens een schaap teruggevonden, alleen was die opgeblazen met vuurwerk.’’

Het verzorgen van de kerststal heeft Ton jarenlang gedaan totdat het lichamelijk niet meer ging voor hem. ‘’Ik zit al een tijdje niet meer bij Bloei. En ik kan op advies van de arts niet meer meehelpen. Dus ik kon dit jaar alleen maar toekijken en advies geven. Maar ik ben zo blij dat die stal blijft bestaan en wat het met de kinderen doet.’’ Ook is Ton groot voorstander van de plannen van Berg en Dals Bloei. ‘’De stal is niet meer zo origineel en tegenwoordig is de mechaniek ook helemaal veranderd. De plannen voor veranderingen vind ik heel goed. Het allerbeste zou zijn als er één centrale plek komt waar Bloei de kerststal kan repareren en nieuwe mooie spullen kunnen maken.’’