In Petten wordt een nieuwe bladzijde geschreven in de nucleaire geschiedenis: de verouderde Hoge Flux Reactor wordt vervangen voor de nucleaire PALLAS-kernreactor. Een reactor die medische isotopen maakt voor behandelingen met name van kanker. Voor veel kankerpatiënten betekent dit mogelijk meer hoop op snellere en betere behandelingen, maar voor milieu- en natuurorganisaties luidt deze kernreactor tot alarm. Tijdens een tussenuitspraak van de Raad van State wordt geoordeeld over de omgevingsvergunning voor de bouw. Waar zorgt deze tussenuitspraak voor en brengt deze PALLAS-reactor een rijke toekomst voor patiënten of zorgt het alleen maar voor meer natuurschade en straling?
Bij de tussenuitspraak eind november 2025 heeft de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State geoordeeld dat de omgevingsvergunning voor de bouw van de nucleaire PALLAS-kernreactor in Petten onvoldoende is gemotiveerd op het punt van stikstofdepositie. De Gemeente Schagen krijgt vier maanden de tijd om een nieuwe stikstofberekening te maken en aan te tonen dat de stikstofuitstoot voldoet aan het bestemmingsplan. De bouw van de reactor gaat door, als de eindstand negatief is wordt het aangepast, maar de reactor verdwijnt daar niet. Die juridische overweging raakt weer een grotere vraag: Wat is de noodzaak van de reactor en waarom is er zoveel ophef over?
Marcel Stokkel, nucleair geneeskundige en medewerker van NRG Pallas, vertelt dat het een noodzaak is dat de oude reactor wordt vervangen: “Een reactor gaat eigenlijk 50, 55 jaar mee. De gemiddelde leeftijd van de reactor in Petten is inmiddels 60 jaar. Dus er moet wat gebeuren.” Deze kernreactor is belangrijk voor medische isotopen. Dit zijn radioactieve stoffen die worden toegepast in nucleaire medicijnen. Om mensen te willen genezen is de reactor dus van cruciaal belang. “Zo’n reactor is net zoals een wasmachine of een auto. Hoe ouder die wordt, hoe groter de kans dat het niet meer doet. Dat probleem krijg je natuurlijk ook met die reactoren,” aldus Stokkel.
Niet iedereen is enthousiast over de komst van deze kerninstallatie. Vele milieu- en natuurbeschermingsorganisaties, zoals Stichting Duinbehoud en Pettemerduinen kernreactor vrij! willen niet dat de nucleaire faciliteit er komt te staan. Zij noemen het op hun website “slechts riskante lapmiddelen”. Daarnaast pleiten zij voor alternatieven: isotopen kunnen volgens hen namelijk milieuvriendelijker worden geproduceerd met bijvoorbeeld een deeltjesversneller, zoals bij vele ziekenhuizen al gebeurt. Dit zou een oplossing zijn om minder de duinen in Petten te belasten.
De stichting vermeldt op hun website dat de reactor ook weer straling uitzendt, waar je ook kanker van kunt krijgen. Volgens Stokkel zit het gewoon binnen de perken: “Er zit een veiligheidssysteem omheen wat voldoet aan alle eisen. Wij werken daar ook, wij zitten daar in panden 50 tot 100 meter vandaan. Als het straling zou uitzinnen, zouden wij daar ook niet mogen zitten”.
De tussenuitspraak laat zien dat de Raad van State rekening houdt met beide partijen: de bouw gaat door, als maar duidelijke wordt aangetoond dat de stikstofdepositie binnen de normen blijft. Toch blijft het een strijd, de milieuorganisaties zijn het niet eens met de bouw vanwege onder andere radioactief afval en om het kwetsbare natuurgebied te beschermen, terwijl NRG Pallas medische isotopen wil maken om mensen beter te maken. Wanneer de Gemeente Schagen komt met een berekening kunnen we verder kijken dan het nu, dan kijken we naar de toekomst van de nucleaire geneeskunde en de toekomst van de Pettemerduinen.
