Afgelopen donderdag heeft het Wetenschappelijk Onderzoek- en Datacentrum (WODC) een onderzoek gepubliceerd over het demonstratierecht in Nederland. Dit was in opdracht van de minister van Justitie en Veiligheid en de minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties. Het onderzoek concludeert dat de wetgeving rondom het demonstratierecht niet aangepast moet worden. Het WODC geeft aan dat het recht om te demonstreren een fundament is in onze rechtsstaat en dat het inperken van dit recht averechts kan werken. ”Mooi dat dit onderzoek er nu is en dat de conclusie helder is: kom niet aan het demonstratierecht. ” aldus persvoorlichter Julia van den Muijsenberg van Amnesty International.

Mensenrechtenorganisatie Amnesty International is het eens met de conclusie van het onderzoek. ”Helder en voor ons geen verrassing. Aan het demonstratierecht moet je niks veranderen.” meldt Van den Muijsenberg. ”Veruit de meeste demonstraties verlopen goed. Demonstreren is een recht, geen gunst. Dit recht moet goed gefaciliteerd worden. ”

Knelpunten liggen bij de uitvoering

Het WODC geeft wel aan dat er een aantal knelpunten zijn, die vooral merkbaar zijn bij de uitvoering van het demonstratierecht. ”Behoud het systeem, verbeter de uitvoering’, zo staat het op de site van het onderzoek. Een van de voorbeelden die wordt gegeven is dat de communicatie tussen demonstranten en de autoriteiten beter moet. ‘Investeer in de relaties en verbeter de informatievoorziening.”

Gezichtsbedekking

Amnesty zegt wel dat het demonstratierecht in Nederland momenteel onder druk staat. De organisatie noemt bijvoorbeeld het wetvoorstel van het kabinet om gezichtsbedekkende kleding te verbieden. ”Er liggen wetsvoorstellen, zoals het verbod op gezichtsbedekkende kleding, die het demonstratierecht bedreigen.” Het onderzoek zegt hierover het volgende: ”De anonimiteit van demonstranten moet worden toegestaan, tenzij het gedrag van demonstranten redelijke gronden
voor arrestatie oplevert of er andere dwingende redenen zijn om de gezichtsbedekkende kleding niet toe te staan.”

Veruit de meeste demonstraties zijn vreedzaam

De aanleiding voor dit onderzoek is volgens het kabinet: ”het toenemende aantal protestacties waarbij demonstranten vaak bewust de grenzen van het recht opzoeken of overschrijden of waarbij andere grondrechten of de nationale veiligheid in het gedrang kunnen komen.” Uit het onderzoek is gebleken dat veruit de meeste demonstraties vreedzaam verlopen, 97% om precies te zijn, maar bij 0,03% van alle demonstraties was er sprake van meer dan tien incidenten tijdens die demonstratie.

Het onderzoek is in samenwerking met Rijksuniversiteit Groningen, Pro Facto, de Universiteit van Amsterdam en Tilburg University uitgevoerd. Onderzoekers spraken onder andere met burgemeesters, medewerkers van de politie en deelnemers aan demonstraties. Op https://demonstratierecht.nu/ kunt u meer informatie vinden over dit onderzoek.