“Het klimaat verandert snel, de politiek zwijgt en beleid blijft achter.” Met die woorden opende gezondheidsexpert Patrick Deckers vandaag de Klimaatpersconferentie in Nieuwspoort. Aan de vooravond van de verkiezingen pleiten klimaatexperts, -organisaties en -wetenschappers voor meer aandacht voor de klimaatcrisis, vooral binnen de politiek. Niet omdat er geen oplossingen zijn, maar omdat de politiek ze structureel negeert. “We moeten niet meer de schouders ophalen en wegkijken.“

Volgens Hilde Stroot, klimaatexpert bij Oxfam Novib, is het onbegrijpelijk dat politieke leiders blijven wegkijken terwijl de gevolgen van klimaatverandering wereldwijd al voelbaar zijn. “Op dit moment leven al zo’n drieënhalf miljard mensen in klimaatkwetsbare gebieden. Dat is bijna de helft van de totale mensheid op aarde.” Juist de landen die het minst hebben bijgedragen aan de opwarming, krijgen de zwaarste klappen te verduren. Extreme droogte, orkanen en aardverschuivingen treffen vooral kwetsbare regio’s. “De klimaatcrisis is ook een ongelijkheidscrisis. Klimaatverandering vergroot de ongelijkheid tussen en in landen,” licht Stroot toe.

Leven of overleven

Meteoroloog en voormalig weerman Gerrit Hiemstra ziet hoe de gevolgen ook in Nederland steeds grotere rollen aannemen. Door de uitstoot van broeikasgassen komt er meer energie in de atmosfeer, met versnelde opwarming en extremer weer tot gevolg. “Dat heeft twee gevolgen: de opwarming versnelt en het weer wordt extremer.” Hittegolven worden langer en heter, nachten minder koel en natuurbranden ontstaan sneller. “In een steeds verder opwarmend klimaat, zetten we letterlijk de gezondheid van onze kinderen en kleinkinderen op het spel. Elke graad maakt het verschil tussen leven in comfort en overleven in een crisis.”

Misleidend beeld

Toch lijkt het besef in de samenleving achter te blijven. Volgens Hiemstra is ons beleid nog altijd afgestemd op het klimaat van vroeger. Omdat eerdere veranderingen met beperkte aanpassingen konden worden opgevangen, leeft het idee dat we de situatie onder controle hebben. Maar dat beeld is misleidend. “Met de huidige versnelde klimaatverandering gaan we die controle vroeg of laat kwijtraken. Dan blijven er maar twee opties over: schuilen of vluchten.” Kortom: er moet actie ondernomen worden. Maar die blijft uit. En dat terwijl de plannen in Den Haag er al zijn.

Oplossingen

De oplossing voor de klimaatproblemen: minder fossiele brandstoffen gebruiken, minder broeikasgassen de atmosfeer in pompen en zorgen dat vitale onderdelen van de natuur, zoals de oceaan, gezond zijn. Sander Turnhout, expert in natuurgebieden en strategisch adviseur bij SoortenNL: “Alle natuuroplossingen zijn goed voor het klimaat, maar nog lang niet alle klimaatoplossingen zijn goed voor de natuur.” We moeten volgens hem zoeken naar balans en de samenhang in het landschap weer terugvinden. Turnhout stelt dat we in oorlog zijn tegen de natuur. “En dat is een totaal idioot idee, want als je zo’n oorlog wint, dan ga je dood.”

De boodschap en het doel zijn dus duidelijk. Volgens transitiewetenschapper Jan Rotmans beginnen de oplossingen bij het beleid. Want: zolang de politiek blijft zwijgen, blijft de toekomst kwetsbaar. “We moeten knokken voor elke tiende graad Celsius.”