Meer dan de helft van de politieagenten kent de basisregels voor het uitvoeren van controles niet goed genoeg. Dat blijkt uit een recente interne enquête binnen de politieorganisatie. Volgens de politie zelf is de hoge werkdruk een van de belangrijkste oorzaken: bijscholing en verdieping moeten vaak wijken voor acute taken, zoals het handhaven van de openbare orde of het begeleiden van demonstraties. ”Kennisverdieping komt daardoor regelmatig in het gedrang,” verteld Caroline van der Veeken van de politie.

Het risico van handelen op onderbuikgevoel is volgens de politie dat er onbewust selectief wordt gecontroleerd — iets wat kan leiden tot ongelijkheid of zelfs etnisch profileren. “Daarom is het beleid om altijd te selecteren op gedrag,” benadrukt de van der Veen. “Dat levert effectievere controles op en zorgt ervoor dat ons handelen beter uitlegbaar is aan burgers.”

Onderbuikgevoel

‘Hoewel er draagvlak is om meer tijd in het onderwerp te steken, geeft één op de vijf collega’s aan dat er binnen hun team onvoldoende aandacht is voor professioneel controleren.” Volgens de politie speelt ook het zogeheten ‘onderbuikgevoel’ een rol. Van der Veeken verteld dat politiemedewerkers vaak trots op hun onderbuikgevoel, en dat ze het niet kunnen loskoppelen van hun werk. Wel vindt de politie het belangrijk dat agenten leren hun onderbuikgevoel te scheiden van objectiveerbare feiten en omstandigheden. ”Er kunnen onbedoeld allerlei vooroordelen schuilgaan,” aldus van der Veeken.

Trainingen

Om te zorgen dat agenten de regels beter toepassen, werkt de politie met het Handelingskader Professioneel Controleren. Dat moet politiemedewerkers helpen om bewuster en zorgvuldiger te handelen bij controles. In elk team zijn daarnaast zogenoemde ‘ambassadeurs’ aangesteld die het onderwerp onder de aandacht houden. Ook wordt steeds vaker gebruikgemaakt van virtual reality-trainingen, waarbij agenten realistische situaties oefenen.

Die trainingen blijken effect te hebben. “De vooruitgang die we zien in de bekendheid met het handelingskader is mede te danken aan de aandacht die dit onderwerp krijgt,” zegt de politie. “De VR-trainingen vergroten niet alleen de kennis, maar zorgen ook voor een positievere houding ten opzichte van professioneel controleren. Agenten die meerdere keren trainen, passen de kennis beter toe in de praktijk, en de gedragsveranderingen blijven langer behouden.” Inmiddels hebben zo’n 30.000 agenten deze training al gevolgd.

Wat nu?

De politie wil de komende tijd meer investeren in kennisoverdracht en naast het uitbreiden van VR-trainingen wil de organisatie het handelingskader vaker terug laten komen in briefings, workshops en teamgesprekken. “Na vijf jaar inspireren en ondersteunen, gaan we nu voor meer sturing,” aldus de politie. “Leidinggevenden moeten hier meer aandacht aan besteden, bijvoorbeeld in teamoverleggen en functioneringsgesprekken.”