Sinds vandaag mogen jongeren onder de 16 jaar in Australië geen sociale‑media accounts meer hebben zonder ouderlijke toestemming. Platforms zoals Instagram, TikTok, Snapchat en YouTube moeten de accounts verwijderen, anders riskeren ze miljoenenboetes. Het doel van de Australische overheid is jongeren te beschermen tegen de negatieve effecten van social media, zoals stress, pesten en problemen met slaap en mentale gezondheid. Grote techbedrijven, waaronder Meta, hebben hun gebruikers gewaarschuwd en al honderdduizenden accounts geblokkeerd.
Uit een eigen enquête onder Nederlandse scholieren blijkt dat jongeren strengere regels wél toejuichen, maar dat ze een totaalverbod niet zien zitten. De meeste respondenten zitten nog op de middelbare school en gebruiken dagelijks twee tot vier uur sociale media, met Instagram als favoriet platform. Bijna iedereen vindt dat jongeren onder de 16 alleen met ouderlijke verificatie een account mogen aanmaken. Veel scholieren denken dat strengere regels of een verbod kunnen helpen om negatieve effecten van sociale media te beperken, maar ongeveer de helft twijfelt of een volledig verbod in de praktijk haalbaar is. Circa een derde van de respondenten geeft aan zelf negatieve ervaringen te hebben, zoals stress, druk of vergelijkingsgedrag, terwijl driekwart ook de positieve kanten van sociale media ervaart. Ongeveer de helft zegt sociale media ook te blijven gebruiken als er een verbod zou komen.
Experts en deskundigen waarschuwen dat het Australische verbod niet alle problemen oplost. Zo stelt het Trimbos-instituut dat de impact van sociale media op het welzijn van jongeren niet voor iedereen hetzelfde is, en dat regulering en begeleiding effectiever kunnen zijn dan een totaalverbod. De Universiteit van Amsterdam meldt dat sociale media goed kunnen zijn voor vriendschappen, maar minder positief voor het zelfbeeld van jongeren.
Critici van het Australische beleid, onder wie journalisten van NU.nl en Tweakers, wijzen erop dat handhaving lastig is en dat een verbod de onderliggende oorzaken van problematisch gebruik zoals verslavende algoritmes en sociale druk niet wegneemt.
Voor Nederlandse jongeren biedt de enquête een genuanceerd beeld: ze zien de risico’s van social media, willen bescherming door regels en ouderlijke controle, maar hechten ook aan de positieve kanten en vrijheid online. De resultaten ondersteunen de conclusie van bijvoorbeeld Trimbos, Richtlijnen Jeugdhulp en andere Nederlandse deskundigen dat begeleiding en mediawijsheid waarschijnlijk effectiever zijn dan een totaalverbod.
Het Australische verbod is uniek en wordt internationaal gevolgd. Landen zoals Denemarken en Noorwegen overwegen soortgelijke maatregelen voor jongeren onder de 15 of 16 jaar. Voor Nederland toont de enquête dat jongeren liever kiezen voor strengere regels en ouderlijke betrokkenheid dan voor een rigoureus verbod zoals in Australië.
