Zo’n 400 soldaten uit elf Navo-landen hebben zich verzameld op Groenland. Van 7 tot 18 september zijn zij daar voor de oefenmissie Arctic Shield. Het is onderdeel van de nog veel grotere missie Arctic Sentry. Die werd begin dit jaar gelanceerd door de Navo in dichte samenwerking met Groenland zelf. Er zijn enkele tientallen Nederlandse soldaten mee, en de achterliggende reden van de oefenmissie wordt nogal betwist.
Het belang van Groenland
Arctic Sentry kwam begin dit jaar niet zomaar uit de lucht vallen. Het was een reactie op de zorg dat Groenland niet goed genoeg beveiligd zou zijn. Die zorg werd toen vooral geuit door Amerikaanse president Donald Trump. Logisch, want hij was duidelijk in de boodschap dat de VS Groenland wil hebben. Groenland heeft veel te bieden. Zo ligt het militair-strategisch tussen de VS en Rusland in. Lopen verschillende belangrijke scheepvaartroutes om het eiland heen. En is de grond rijk aan mineralen, grafiet en andere zeldzame stoffen. Groenland zelf is al langer dan 200 jaar onderdeel van Denemarken en wil graag onafhankelijk worden. Toch is opkopen volgens de Groenlanders geen optie.
Voor Trump genoeg reden om zich het land te willen toe-eigenen. Maar ook Rusland en China zien er het belang van in, hoewel zij niet in de rij staan voor de verkoop die Trump wel graag ziet. Onderzoeker veiligheid Noordpoolgebied van Instituut Clingendael Karen van Loon zegt dat Rusland een land met groot arctisch grondgebied is en zijn militaire bases in het gebied verder uitbreidt en moderniseert. “Rusland ziet Groenland als onderdeel van de strategische route richting Noord-Amerika.” China probeert op zijn beurt invloed in het gebied tot stand te brengen, bijvoorbeeld door middel van scheepsroutes, investeringen en onderzoek daar. “Het gaat niet om een directe aanval, maar om aanwezigheid”, aldus van Loon.
Een signaal van de Russen
Arctic Shield is vooral gericht op het verkennen van het terrein en het opereren onder de zware weersomstandigheden daar. Volgens minister van Defensie Yesilgöz is het belangrijk omdat we daar, en rond Europa, stijgende militaire activiteiten zien van de Russen. De Russen hebben zich dan ook al zacht gezegd ontevreden uitgesproken over de missie. Russische Minister van Buitenlandse Zaken Sergej Lavrov zei zo dat “incidenten genoeg kunnen zijn voor een gewapende confrontatie met potentieel rampzalige gevolgen”.
Toch worden er hier en daar vraagtekens gezet bij die onderbouwing van Yesilgöz, juist omdat Trump zo uitgesproken was over het bezit van Groenland. De vraag of de missie een schijnvertoning is om Trump tevreden te houden wordt dan ook gesteld. Zo vertelt militair expert Ben Bekkering bij NPO Radio 1 dat hij het bijzonder vindt dat Rusland zelf wel actief is rondom Spitsbergen, maar bij deze missie in een land dat vele malen verder weg ligt, wel opeens zulke sterke uitspraken doet. “Ik schaar dat onder het Russische narratief dat bij alles wat de Navo doet, alles wat Europa doet, ze het meteen in twijfel trekken, meteen beroepen op waarde waar ze zich zelf helemaal niet aan houden. Dus ik parkeer hem even.” Bekkering zegt hier dus dat dit een standaard Russisch praatje is, en we wellicht dat gesprek nu nog niet hoeven te voeren.
Mede daardoor gaat de missie meer om het signaal dat er richting Trump wordt afgegeven. Europa en Canada laten zien dat ze de beveiliging van Groenland erg serieus nemen, en er ook toe in staat zijn. Er wordt gehoor gegeven aan Trump’s zorgen in de hoop dat de noodzaak voor inlijving van Groenland naar de achtergrond verdwijnt. Missie Arctic Shield loopt nog tot 18 september.
