Sanea Takaishi, lijsttrekker van de liberaal-democratische partij (LDP), wordt hoogstwaarschijnlijk de eerste vrouwelijke premier van Japan. Ondanks het feit dat dit een doorbraak is in de Japanse politiek, verwacht hoogleraar Oost-Azië studies Casper Wits vooral continuïteit, en geen grote koerswijzigingen.

Het kiezen van een premier in Japan verloopt in twee rondes. Zowel de regeringspartijen als de oppositie dragen kandidaten voor. Als één kandidaat een meerderheid behaalt, wordt deze direct premier. Lukt dat niet, dan volgt een tweede ronde tussen de twee kandidaten met de meeste stemmen. Degene met de meeste stemmen wint en wordt premier. Lange tijd leek het erop dat Takaishi een meerderheid had, totdat haar coalitie viel. Ze vormde een nieuwe coalitie, maar kwam twee stemmen tekort voor een meerderheid. Daarom vindt morgen een tweede stemronde plaats. Volgens Wits is de kans groot dat Takaishi uiteindelijk premier wordt. “Aangezien de oppositie geen meerderheid kan vormen en een deel haar zelfs steunt, zal ze waarschijnlijk in de tweede ronde genoeg stemmen krijgen om premier te worden.”

“Haar vrouw-zijn gaat weinig invloed hebben op haar beleid”

Het feit dat Japan nu een vrouwelijke premier krijgt, heeft volgens Wits weinig effect op de rol van vrouwen in de politiek of samenleving van dit land. “Ze zet zich niet in voor een betere positie van vrouwen op de werkvloer of feministische thema’s.” Veel progressieve Japanners zijn blij dat er eindelijk een vrouw deze rol vervult. Maar hadden liever een andere vrouwelijke premier gezien. Takaishi staat daarnaast bekend om haar nationalistische ideeën. Zo heeft ze gezegd dat Japanners zich niet schuldig moeten voelen over het oorlogsverleden.

“Ik verwacht vooral continuïteit”

Toch verwacht Wits dat de politieke koers van Japan door Takaishi niet veel zal veranderen. “Omdat ze politiek zwak staat, zal ze haar nationalistische ideeën waarschijnlijk temperen.” Hij doelt hiermee op het feit dat de partijleider geen absolute meerderheid heeft, waardoor het lastiger is grote veranderingen door te voeren. Volgens Wits zal ze vooral inzetten op continuïteit. Dat heeft volgens hem zowel voor- als nadelen. Haar nationalistische ideeën worden ingeperkt, maar er wordt daarnaast ook weinig gedaan aan urgente aandachtspunten in de Japanse samenleving. “Wat dat betreft verwacht ik vooral stagnatie op gebieden waar Japan eigenlijk hervormingen nodig heeft, zoals vergrijzing en de positie van vrouwen.”

“Net als Thatcher heeft ze zich op eigen kracht omhoog gewerkt”

Opmerkelijk is dat Takaishi uit een middenklassefamilie komt, iets dat zeldzaam is voor een lid van de conservatieve partij in Japan. “Ze heeft zich door haar eigen kwaliteiten omhoog weten te werken.” Wits benadrukt dat politiek in Japan normaal gesproken een “hele elitaire aangelegenheid” is. Hierdoor heeft Takaishi veel gemeen met haar idool Margaret Thatcher, oud-premier van het Verenigd Koninkrijk, die ook conservatief en niet-feministisch was.

Update 21-10: Sanea Takaishi is inmiddels officieel gekozen als de eerste vrouwelijke premier van Japan.