Nederland en andere Europese landen investeren de afgelopen jaren fors meer in Defensie. Toch zijn er nog steeds aanzienlijke tekorten aan militaire capaciteit. Dat lijkt tegenstrijdig, maar volgens militair specialist Patrick Bolder betekent meer geld niet automatisch meer capaciteit: “Een aantal F-35’s kosten rond de 80 miljoen euro per stuk, die zijn er pas over twee tot drie jaar”.
Kaja Kallas sprak over een “aanzienlijk tekort aan defensiecapaciteit”, ondanks defensie-investeringen die zijn toegenomen. Patrick Bolder legt uit dat de tekorten er nog steeds zijn, omdat grote wapens/systemen een lange levertijd hebben. “De tekorten die er nu zijn, zijn niet op korte termijn meteen op te lossen.”
Frans Osinga, Hoogleraar Oorlogsstudies, vertelt dat de tekorten onder andere zijn ontstaan vanwege bezuinigingen. Twee procent van het landelijke bbp moet worden uitgegeven aan defensie. Dat is de afspraak die de NAVO-lidstaten met elkaar hebben gemaakt in september 2014. Dit was mede naar aanleiding van de Russische annexatie van de Krim. “Van de Koude Oorlog tot 2022 is Nederland de belofte niet nagekomen. Dus we hebben eigenlijk het tekort aan capaciteit, wat nodig is voor onze verdediging, laten toenemen”. Na de Koude oorlog daalden de Nederlandse defensie-uitgaven, in 2015 was het op zijn laagst, met 1,2 procent van het bbp. Hierdoor werd de capaciteit en productiecapaciteit afgebouwd. “We hebben vanaf 2014 de dreiging van Rusland gebagatelliseerd en onvoldoende serieus genomen”, vertelt Frans Osinga. “De oorlog in Oekraïne was een harde wake-up call. De agressie en doelstellingen van Rusland waren evident, en we zijn de afspraken van 2% niet nagekomen.”
Met de investeringen van recente jaren in defensie, wordt er in allerlei capaciteiten geïnvesteerd. Patrick Bolder zegt dat de tekorten voornamelijk liggen bij grote wapens, waaronder in de lucht. “Daarom is er geïnvesteerd in onder andere droneradars, satellieten en F-35’s”. Frans Osinga vertelt dat er ook geld gaat naar veel meer dingen dan munitie of troepen. “Het zijn enorme investeringen die nodig zijn voor verdediging tegen drones, kruisraketten en ballistische raketten. Ook investeren we in dure systemen zoals waarnemingsmiddelen in de lucht en de ruimte en ook langeafstand precisiewapens.”
Frans Osinga vertelt dat ondanks alle capaciteiten waar in geïnvesteerd wordt, we er nog weinig van zien. “Al die investeringen hebben een lange aanlooptijd nodig als je ze gaat bestellen, het duurt gewoon even voordat de investeringen klaar zijn nadat je ze hebt besteld”. Ook legde Frans Osinga uit dat de productiecapaciteit gering blijkt te zijn. Europa kan goede technische systemen produceren, die ook nog is technisch superieur zijn aan die van Rusland, maar niet met een grote productiecapaciteit. Dat komt omdat de fabrieken jarenlang te maken hadden met afnemende investeringen door de landen. Wanneer landen dan meer investeren en dus meer bestellen, zie je dat ze vaak bij dezelfde deurtjes aankloppen. Hierdoor zien fabrieken hun orderlijst enorm toenemen. “Meer capaciteit gaat echt nog wel even duren, reken op vijf jaar”, vertelt Frans Osinga. “Het zijn geen broodjes die je bij de bakker koopt”.
