De Amerikaanse president Donald Trump heeft Republikeinen gewaarschuwd dat zij de tussentijdse verkiezingen voor het Huis van Afgevaardigden moeten winnen. Doen ze dat niet, dan zullen Democraten volgens hem opnieuw een afzettingsprocedure starten. “Anders vinden ze een reden om een impeachment te beginnen,” zei Trump tijdens een bijeenkomst, afgelopen dinsdag, met Republikeinse leden van het Huis in Washington.
Wat houdt een impeachment in?
Een impeachment begint met een beschuldiging door het parlement, waarbij wordt vastgesteld dat mogelijk sprake is van ernstige overtredingen, zoals machtsmisbruik of het schenden van de grondwet. Daarna volgt onderzoek en kan een formele aanklacht worden ingediend. Op dat moment is iemand officieel ‘impeached’.
Vervolgens vindt een politiek proces plaats, meestal in de Senaat. Die beslist over vrijspraak of veroordeling. Alleen bij een veroordeling kan een president daadwerkelijk uit zijn functie worden gezet.
Trump riep zijn partijgenoten op om campagne te voeren met vertrouwen. “Jullie hebben zoveel munitie, jullie hoeven het alleen nog maar te verkopen,” zei hij. Bij de midterms, tussentijdse verkiezingen, verliest de partij van de president doorgaans zetels, maar Trump voorspelde dat de Republikeinen die trend dit keer zullen doorbreken. Hij sprak zelfs van een “epische” overwinning.
Politieke strategie
Volgens Jelte Olthof, deskundige op het gebied van Amerikaanse politiek, moeten Trumps uitspraken vooral worden gezien als onderdeel van een bredere politieke strategie. Ook bij de presidentsverkiezingen van 2020 zaaide Trump al vooraf twijfel over de uitslag. “Hij bouwt hiermee een verhaal op waarin hij, als het tegenvalt, kan zeggen dat het niet aan hem ligt maar aan de Democraten,” zegt Olthof. “Dan kan hij achteraf zeggen: ik had dit al voorspeld.”
Trump is tot nu toe de enige Amerikaanse president die twee keer werd afgezet door het Huis van Afgevaardigden. Beide procedures strandden in de Senaat. De eerste keer, in 2020, werd hij vrijgesproken. De tweede afzetting in 2021 was vooral symbolisch, omdat Joe Biden kort daarna werd geïnaugureerd.
Een eventuele derde impeachment lijkt weinig kans van slagen te hebben. Zelfs als Democraten het Huis van Afgevaardigden winnen en daar een nieuwe procedure starten, moet de Senaat instemmen met een veroordeling. Daarvoor is een ruime meerderheid nodig. “Zolang Democraten daar geen grote meerderheid hebben, loopt het daar vrijwel zeker vast,” zegt Olthof.
Lage steun in peilingen
Dat Trump spreekt over een “epische” overwinning, lijkt volgens Olthof niet in lijn met de huidige peilingen. “Hij staat momenteel op ongeveer 30 procent steun. Dat is erg laag, zelfs voor Trump-begrippen,” zegt hij. Zulke cijfers spelen volgens hem vaak een belangrijke rol bij midtermverkiezingen.
Toch zijn de verkiezingen lastig te voorspellen. De opkomst bij midterms ligt traditioneel laag. “Voor Democraten wordt het cruciaal of zij hun achterban naar de stembus krijgen,” aldus Olthof. Tegelijkertijd kunnen controversiële acties van Trump, zeker als die ook financieel voelbaar zijn voor kiezers, Republikeinse congresleden hun zetel kosten. “En dat hoeft niet eens om veel zetels te gaan om het Huis richting de Democraten te laten kantelen.”
Vastgelopen politiek
Als één van de twee kamers van het Congres in handen komt van de oppositie, raakt het Amerikaanse politieke systeem deels geblokkeerd. Wetgeving wordt dan moeilijker. “Trump kan dan minder via het Congres bereiken,” zegt Olthof. “Maar hij behoudt nog steeds invloed buiten het parlement om.”
