President Donald Trump houdt journalisten van CNN, Politico en MS NOW tegen bij het Witte Huis. Een Amerikaanse rechter bepaalde woensdag dat de drie mediakanalen weer toegang tot het Witte Huis mochten krijgen. Toch werden de journalisten van die drie media donderdag weer tegengehouden.

Het gaat daardoor dus om meer dan alleen een conflict tussen Trump en een paar nieuwskanalen. Want hoeveel vrijheid krijgen Amerikaanse journalisten nog om de president te controleren?

Volgens Harmen Groenhart, die docent journalism studies is geweest op Fontys Hogeschool Journalistiek, is toegang tot de macht belangrijk in de journalistiek. “Media, journalistieke media, die vormen een tegenmacht in een democratische rechtsstaat.” Journalisten moeten volgens Groenhart kunnen volgen wat een president doet en daar vragen over kunnen stellen. Daarvoor moeten ze wel bij de president kunnen komen. “Toegang tot de macht is gewoon stap 1”

Minder onafhankelijke beelden

Uitsluiting van de media heeft ook gevolgen voor wat het publiek te zien krijgt. Andere Amerikaanse media zoals ABC, CBS, NBC en Fox News besloten deze week uit solidariteit met CNN, Politico en MS NOW niet mee te doen aan een perspool van het Witte Huis. Een perspool is er om namens verschillende mediakanalen verslag te doen van momenten waar niet elke journalist mag zijn. Als onafhankelijke media daar niet zijn betekent dit dat er meer ruimte overblijft voor beelden die door het Witte Huis zelf worden gemaakt.

Het Witte Huis heeft sinds het conflict een eigen mediakanaal gemaakt. Via YouTube en de officiële Witte Huis-app worden 24 uur per dag updates, aankondigingen en beelden van de regering uitgezonden. Zo kan het Witte Huis zelf bepalen welke beelden en informatie naar buiten worden gebracht. 

Harmen Groenhart zegt dat dit een belangrijk punt is. Hoe meer de overheid zelf bepaalt welk verhaal en welke beelden naar buiten komen, hoe minder onafhankelijk de journalistiek kan worden. “Naarmate de overheid meer zeggenschap heeft in het verhaal dat naar buiten komt, kun je minder spreken van een vrije pers en een vrije tegenmacht.”

Boycot van de media

De andere kanalen die uit solidariteit niet meedoen aan de perspool proberen met de actie duidelijk te maken dat ze de uitsluiting van hun collega’s niet accepteren. Groenhart noemt het een “heel gezond teken” dat journalisten op zo’n manier bij elkaar komen. 

Maar de boycot heeft ook een nadeel, journalisten zijn namelijk minder aanwezig bij de president. Dat betekent dat ze minder goed verslag kunnen doen over wat daar gebeurt. 

Toch laat de situatie volgens Groenhart vooral zien waarom toegang tot de macht zo ontzettend belangrijk is. Journalisten moeten niet alleen kunnen horen en overbrengen wat de president vertelt, maar hem ook kritische vragen kunnen stellen. Het gaat uiteindelijk niet alleen om CNN, Politico en MS NOW, maar om de vrijheid die journalisten moeten krijgen om de macht te controleren.