Vijf maanden extra onzekerheid rond Tata Steel: miljarden en verduurzaming blijven op tafel

De toekomst van Tata Steel in IJmuiden blijft nog zeker vijf maanden onzeker. Het kabinet, Tata Steel en de provincie Noord-Holland hebben besloten de onderhandelingen over de verduurzaming te verlengen tot uiterlijk 1 maart 2027. De eerdere deadline van 30 september is daarmee verstreken zonder definitieve afspraak. Volgens het kabinet zijn er nog te veel technische, financiële en juridische kwesties die moeten worden uitgewerkt.

Het uitstel komt op een moment waarop de belangen groot zijn. De overheid wil maximaal 2 miljard euro directe maatwerksteun beschikbaar stellen voor het Groen Staal-project. Daar staat tegenover dat Tata de uitstoot moet verlagen, de gezondheid en leefomgeving rond IJmuiden moet verbeteren en de staalproductie toekomstbestendig moet maken. Het formele staatssteunproces bij de Europese Commissie moet bovendien nog worden doorlopen.

Volgens Tata Steel geeft de verlenging vooral meer tijd om tot een definitieve investeringsbeslissing te komen. Het bedrijf benadrukt dat de plannen voor een schonere staalproductie doorgaan. De fabriek werkt ondertussen verder aan technische voorbereiding en vergunningen.

Tegelijkertijd groeit de kritiek op de hoeveelheid overheidsgeld die met de verduurzaming gemoeid kan zijn. Milieudefensie en onderzoeksorganisatie SOMO berekenden in september dat de totale publieke kosten gedurende de looptijd van het plan tot 2045 kunnen oplopen tot 10,8 miljard euro. Daarin nemen zij naast de directe 2 miljard euro ook mogelijke kosten mee voor onder meer CO₂-opslag, energie-infrastructuur en andere vormen van staatssteun. Het kabinet betwist deze berekening.

“De grootste vervuiler van Nederland kan rekenen op de grootste subsidie die in Nederland ooit aan één bedrijf verstrekt is,” zei Nine de Pater van Milieudefensie naar aanleiding van het onderzoek. Volgens haar dreigt Nederland door de maatwerkafspraak in een subsidiefuik terecht te komen.

Tata Steel wijst die kritiek van de hand. Het bedrijf zegt dat de berekening van SOMO vooral gebaseerd is op “aannames die speculatief zijn” en benadrukt dat de afgesproken directe overheidsbijdrage 2 miljard euro bedraagt.

Ook economen hebben eerder vraagtekens gezet bij de keuze om Tata met publiek geld te helpen. In maart spraken 117 economen zich uit tegen de voorgenomen miljardensteun. Econoom Edse Dantuma van ING noemt Tata Steel wel een belangrijke speler voor Nederland, maar waarschuwde eerder dat het bedrijf niet zo groot is dat het “onmisbaar” is.

Voor werknemers en de regio betekent het uitstel vooral opnieuw wachten. Roel Berghuis, voormalig FNV-onderhandelaar bij Tata Steel en een van de grondleggers van het Groen Staal-plan, noemt het uitstel slecht nieuws voor de IJmond. Volgens hem zorgt het opnieuw voor onzekerheid over de toekomst van de fabriek en de bijbehorende werkgelegenheid.

Voor omwonenden speelt ondertussen een andere vraag. De provincie Noord-Holland en de Omgevingsdienst NZKG zijn van plan de vergunningen van de kooksgasfabrieken in te trekken. Als die fabrieken eerder sluiten, kan dat gevolgen hebben voor zowel de planning als de kosten van de verduurzaming. Het kabinet zegt dat een eerdere sluiting voor omwonenden juist een verbetering van de leefomgeving kan betekenen.

Daar komt de strafzaak tegen Tata Steel nog bij. Het Openbaar Ministerie besloot in juli het bedrijf te dagvaarden wegens verdenkingen rond het in de lucht brengen van schadelijke stoffen en het schenden van de zorgplicht. De eerste regiezitting staat gepland voor 20 november 2026. Het kabinet heeft ondanks de strafzaak besloten de onderhandelingen over de maatwerkafspraak voort te zetten.

De komende maanden moeten duidelijk maken of kabinet en Tata Steel alsnog tot een definitieve overeenkomst komen. Tot die tijd blijven de miljardensteun, de verduurzaming van de fabriek en de toekomst van duizenden werknemers en omwonenden onzeker. De nieuwe datum van 1 maart 2027 is daarbij geen harde einddatum, maar het moment waarop partijen de intentieverklaring kunnen opzeggen als er nog altijd geen definitieve afspraak ligt.

Lees verder

Geselecteerd door de redactie

Solo dates: is alleen zijn het nieuwe flexen?

Van een koffietje drinken tot een avondje bioscoop, op TikTok en Instagram verschijnen steeds meer video’s van jongeren die zichzelf meenemen op een solo...

EU debat wakkert onafhankelijkheidsdrang in Schotland en Noord-Ierland aan

Er komen steeds meer geluiden van ontevredenheid over de Brexit vanuit het Verenigd Koninkrijk. Deze geluiden wakkeren ook een debat over onafhankelijkheid van landen...

Deel dit bericht