Als we de gesprekken tussen Vladimir Poetin en de Chinese leider Xi Jinping moeten geloven, zullen mensen in de toekomst door orgaantransplantaties steeds ouder kunnen worden, misschien zelfs onsterfelijk. Maar hoe realistisch is dat eigenlijk? Zit hier een kern van waarheid in, of moeten we dit gesprek vooral zien als politieke grootspraak
Professor John van der Oost, hoogleraar microbiologie aan de Wageningen Universiteit, bekend vanwege zijn werk op het gebied van genbewerking, gaf hier antwoord op.
De wetenschappelijke realiteit
Onsterfelijkheid is volgens Van der Oost geen optie: “Niet realistisch.” De mens heeft een biologische grens, waarbij de maximale levensduur ergens tussen de 100 en 120 jaar ligt.
Dat betekent echter niet dat er geen vooruitgang mogelijk is. Volgens Van der Oost kunnen sommige organen en weefsels al met transplantaties worden vervangen. “Ik verwacht dat de technologie de komende jaren nog verder verbeterd zal worden, en dus dat het succes en het aantal organen en weefsels dat hiervoor geschikt is zal toenemen.”
CRISPR en genbewerking: de sleutel tot een langer en gezonder leven?
Een van de grootste doorbraken van de afgelopen jaren is CRISPR, een techniek waarmee DNA heel precies kan worden aangepast. Van der Oost legt uit: “Zoals het woord zegt, kan je met genbewerking genetische foutjes herstellen (gentherapie), of genen uitschakelen. Dat helpt bijvoorbeeld bij het behandelen van sikkelcelanemie.”
Sikkelcelanemie is een erfelijke bloedziekte waarbij de rode bloedcellen een verkeerde vorm hebben, waardoor ze minder zuurstof kunnen vervoeren en patiënten ernstige klachten krijgen. Dankzij gentherapie met CRISPR-technieken kunnen deze fouten in het DNA worden gecorrigeerd.
De regels rond zulke behandelingen zijn streng. Pas wanneer klinische proeven laten zien dat een behandeling veilig is, zonder schadelijke bijwerkingen en met aantoonbaar herstel, wordt er toestemming gegeven voor toepassing van genbewerking. Toch is er vooruitgang: in 2023 en 2024 werden de eerste gentherapieën voor sikkelcelziekte goedgekeurd.
Van der Oost verwacht dat dit pas het begin is: “Ik verwacht de komende jaren een groeiend aantal succesvolle gentherapieën om een aantal genetische problemen op te lossen – mogelijk zitten daar ook bepaalde ouderdomsziekten bij, hoewel het vaak nog heel kostbaar is. Prioriteit zou dus moeten zijn om met name jonge patiënten te helpen.”
Conclusie: pluk de dag
Biotechnologie kan in de komende decennia veel betekenen voor een langer en gezonder leven. Toch waarschuwt Van der Oost dat we onze verwachtingen realistisch moeten houden: “Het is een illusie dat alles opgelost kan worden – hopelijk zal de prijs (nu 2–4 miljoen euro per patiënt) snel gaan zakken. Ik denk dat we ons erbij moeten neerleggen dat het leven eindig is. Maak er dus, zolang je gezond bent, wat moois van: pluk de dag.”






