De tevredenheid van Nederlanders over hun financiën is vorig jaar toegenomen, blijkt uit onderzoek van het CBS. Eind vorige maand maakten ze echter ook bekend dat het economische beeld van de mensen al jaren negatief is. Waarom is de tevredenheid dan tóch toegenomen?
Uit het onderzoek blijkt dat de tevredenheid vorig jaar met 2 procent is toegenomen. Dit betekent dat vorig jaar bijna 90 procent tevreden was over hun financiële situatie. Huurders waren minder vaak tevreden dan kopers, en alleenstaande ouders waren minder vaak tevreden dan koppels en mensen zonder kinderen. Maar bij zowel huurders als alleenstaande ouders was het grootste gedeelte nog steeds tevreden over hun financiële situatie.
Negatief economisch beeld
Uit ander recent onderzoek, van het CBS, bleek dat economische beeld (nog steeds, want dit is niets nieuws) negatief is. In dit onderzoek wordt, onder andere, aangegeven dat het consumenten- en producentenvertrouwen negatief is. Ondanks het negatieve beeld is de tevredenheid dus toch toegenomen.
Volgens het CBS zijn de cijfers van beide onderzoeken op andere wijzen verzameld en liggen de onderwerpen te veel uit elkaar. Daarom kan het CBS de bevindingen uit de onderzoeken niet met elkaar vergelijken. “Blijkbaar kan de perceptie van eigen financiën afwijken van vertrouwen in de algemene economische situatie”, geeft een woordvoerder van het CBS aan. “Waarom dat zo is, kunnen wij niet op basis van onze cijfers verklaren.”
Volgens Harry van Dalen, hoogleraar bij Tilburg School of Economics and Management, kan deze schijnbare tegenstrijdigheid komen doordat het vertrouwen gebaseerd wordt op het economische vooruitzicht, en de tevredenheid gebaseerd wordt op de huidige situatie. Verder geeft hij nog een mogelijke oorzaak. “Over het algemeen hebben mensen de neiging om te denken dat het met anderen minder gaat dan zij zelf ervaren, en dat zou ook voor de economie in het algemeen en de eigen huishouding kunnen gelden.” Dit baseert hij op bevindingen uit een enquête van Ipsos. Uit dit onderzoek, dat jaarlijks wordt uitgevoerd, blijkt dat mensen de huidige stand van zaken (en zo ook de economie) vaak negatiever inschatten dan hij werkelijk is.
2021
Hoewel de tevredenheid over de financiële situatie de afgelopen paar jaar is gestegen, was de tevredenheid op zijn hoogst in 2021. De tevredenheid was toen zelfs meer dan 80 procent. Volgens zowel het CBS als Van Dalen kan dit met de coronapandemie te maken hebben. “Dat mensen in 2021 redelijk tevreden waren over hun financiën zal ongetwijfeld iets te maken hebben met het feit dat de overheid compensatiemaatregelen introduceerde”, geeft Van Dalen aan. “Thuiswerken was wellicht vervelend, maar het spaarde veel reiskosten of andere uitgaanskosten.”
In 2022 daalde de tevredenheid voor het eerst sinds 2015. Het tevredenheidspercentage daalde van 81,9 procent naar 76,6 procent. Volgens Van Dalen kan dit komen, doordat de compensatie voor ondernemers wegviel. Tevens steeg de inflatie behoorlijk dat jaar.
Grafiek aan de hand van CBS data.
Hoewel de tevredenheid dus iets hoger lag in 2021, betekent dit niet per se dat de overheid destijds iets beter deed. “Om de covid periode als maatstaf te nemen of als leermoment weet ik niet”, geeft Van Dalen aan. “Wellicht dat voor bepaalde burgers dit een teken was dat de overheid een redder in nood kan zijn. Maar voor anderen was het ook de tijd om de overheid te gaan wantrouwen.” Verder geeft het CBS aan dat de tevredenheid in 2021 deel was van een ‘lopende trend’. “Het is dus niet iets wat in één jaar gebeurde.” Ook nu lijkt er sprake van een lopende trend. Het is dus best mogelijk dat de tevredenheid de komende jaren alleen maar toeneemt, en weer een nieuwe piek bereikt.
