Er is veel spanning op het internet door de oorlogen die plaatsvinden in Oekraïne, Palestina en nu Iran. Als je in je pauze door sociale media scrolt, zie je vrijwel zeker een post of video. Influencers en andere socialmediagebruikers blijven content posten in de hoop dat deze wordt verspreid om aandacht te vragen voor de oorlogsgebieden.
Familie in Iran
Haleh Fahmy (50) is een Nederlandse Iraniër en woont al 33 jaar in Nederland. Na meerdere jaren studeren is zij nu coördinator bij MS vereniging Nederland. “Ik weet dat wij, Iraniërs, op dit moment heel veel aan het scrollen en posten zijn op sociale media”, vertelt Haleh. Deze posts hebben effect: zo werd de executie van de 26-jarige Erfan Soltani uitgesteld nadat hij was opgepakt tijdens een demonstratie. Echter werd hij dagen later als nog geëxecuteert door het regiem. Haleh vertelt dat het bijhouden van sociale media bijna een soort verslaving wordt door de stress die zij ervaart. Een deel van haar familie woont nog in Iran. “Fysiek zijn we veilig, maar mentaal en emotioneel niet”, aldus Haleh.
Shahien Sezavar (26) is half Iraans en studeert journalistiek in Nederland. “Ik ben er de hele dag mee bezig. Ik heb via Instagram hele heftige beelden gezien, maar ook updates.” Samen met zijn vader ging hij protesteren in Den Haag om Iran te steunen. Volgens Shahien staat het huidige regime in Iran niet gelijk aan wat de bevolking wil: vrouwen hebben weinig rechten en de inflatie is enorm. Shahien vertelt dat mensen nu ook weten hoe het anders kan. “Mensen kunnen tegenwoordig zelf nadenken en hebben toegang tot internet, dus ze weten hoe het kan zijn.”
Online posts
“Mensen publiceren vaak online om de propaganda in hun thuisland te omzeilen”, vertelt Amélie Godefroidt, expert op het gebied van oorlog en geweld. Propaganda speelt een grote rol in oorlogsgebieden. Zo verbood Iran kranten vanwege kritische berichtgeving, meldt De Morgen. Door te posten op sociale media hopen mensen aandacht te krijgen voor hun situatie. Dit doen zij door video’s, foto’s of community-posts te delen. Deze posts hebben ook effect op de oorlogssituatie. “Mensen ervaren steun en dit heeft vaak een positief effect op protesten”, aldus Godefroidt.
Een van de redenen waarom Instagram en andere sociale-mediaplatformen zo’n grote rol spelen, is dat sociale media een steeds belangrijkere plek innemen in onze maatschappij. Traditionele nieuwsplatformen zijn tegenwoordig ook actief op sociale media. “Instagram kan handig zijn in situaties waarin geen correspondenten aanwezig zijn; op deze manier kan beeldmateriaal uit het oorlogsgebied naar buiten komen”, aldus Damian Trilling, hoogleraar journalistiek. “Mensen hebben vaak meer vertrouwen in directe bronnen”, vult Godefroidt aan. Daarom is er ook veel aandacht voor posts vanuit Iran, Oekraïne en Palestina.
Internetblokkade
Platformen zoals Instagram spelen ook een rol door de internetblokkade die eind december 2025 werd opgelegd op internet- en telecommunicatiediensten. Hierdoor kunnen veel Iraniërs geen contact houden met hun familie en leven velen in spanning. “Sinds de internetblokkade heb ik geen contact meer met mijn familie in Iran”, aldus Shahien. Haleh ervaart dit ook: recent had zij slechts vijf seconden contact met haar nicht in Iran, waarin ze alleen hoorde: ‘Ik ben oké en ik leef nog’, voordat het contact werd verbroken.
Kritisch blijven
Omdat veel nieuwsplatformen het nieuws vanuit Iran niet goed kunnen verifiëren, blijft er onzekerheid over de protesten. Het is daarom belangrijk om Instagram-pagina’s kritisch te bekijken. “Het is soms lastig om kritisch te blijven in tijden van oorlog en sociale media, maar het is wel belangrijk om te weten waarom iemand iets post”, vermeldt Kees Ribbens, expert in oorlog- en genocidestudies. In eerdere oorlogen communiceerden mensen via geheime kranten of radio’s. Sociale media hebben deze rol deels overgenomen. “Een radio was vroeger een luxeproduct; sociale media zijn in vergelijking veel toegankelijker en laagdrempeliger”, aldus Ribbens. “Sociale media zullen zeker een rol blijven spelen in de oorlogen van de toekomst.”
