Geschreven door: Matthijs de Korte
TILBURG – Landen produceren steeds meer fossiele brandstoffen, terwijl het klimaatakkoord van Parijs juist inzet op beperking. Dat blijkt uit het nieuwe Production Gap Report. Volgens Mathieu Blondeel, onderzoeker klimaat- en energiepolitiek aan het Instituut voor Milieuvraagstukken (IVM) van de Vrije Universiteit Amsterdam, wordt de kloof tussen de doelstellingen en de werkelijkheid alleen nog maar groter. “Er is geen stagnatie, er is alleen nog maar een versnelling. De klimaatcrisis wordt erger. The gap is getting bigger.”
Die versnelling blijkt uit de cijfers van het nieuwe rapport. De geplande productie van olie, gas en kolen ligt voor 2030 inmiddels 120 procent hoger dan toelaatbaar om de opwarming van anderhalve graad te realiseren. Uit het rapport van 2023 werd nog uitgegaan van 110 procent. “Olie- en gasproducenten gaan verder op een tempo dat volledig haaks staat op wat gedaan zou moeten worden,” zegt Blondeel.
Landen zoals bijvoorbeeld de Verenigde Staten zijn uit het klimaatakkoord gestapt, wat een grote impact heeft op het akkoord. “Sinds Trump president werd, is het politieke klimaat volledig omgeslagen. Hij wil de turbo zetten op de productie en expansie van fossiele brandstoffen.” Toch benadrukt Blondeel dat de uitkomst van het rapport niet alleen aan Trump te wijten is. “Deze cijfers gaan vooral over het presidentschap van Biden.” Volgens Blondeel gaf Biden veel licenties uit voor olie- en gaswinning. Tegelijkertijd probeerde hij industrieën te verduurzamen, bijvoorbeeld via elektrische auto’s. Maar volgens Blondeel werkt dat zo niet. “In klimaattermen maakt het niet uit hoeveel hernieuwbare energie erbij komt. Het enige wat ertoe doet is dat de productie en consumptie van fossiele brandstoffen wordt verminderd, want dat zijn de redenen van uitstoting van broeikasgassen.”
Valkuil Klimaatakkoord
Hoewel bijna alle landen meewerken aan het klimaatakkoord, ontbreekt er een systeem van afdwingbare sancties. “Je hebt compromissen moeten zoeken tussen ongeveer 195 landen, en daarom ga je water bij de wijn moeten doen om die consensus te vinden,” vertelt Blondeel. De Verenigde Staten konden daarom zonder sancties zich terugtrekken uit het klimaatakkoord. “Er zijn geen stokken achter de deur om een land als de Verenigde Staten te ‘straffen’ als ze besluiten om niet meer deel te nemen aan het klimaatakkoord.”
Voor een land zoals Nederland zou het niet zo eenvoudig zijn om te stoppen met het klimaatakkoord. In Europa ligt dat namelijk anders. “In de Europese Unie zijn we altijd verbonden aan Europese regelgeving,” zegt Blondeel. Een andere factor die ervoor zorgt dat landen er niet zomaar uitstappen, is sociale druk. “Een soort systeem om je vast te houden aan het akkoord.”
Akkoord blijft van waarde
Volgens Blondeel is het huidige klimaatbeleid wereldwijd onvoldoende om de doelen van het klimaatakkoord te halen. “Als we het blijven doen zoals we het nu doen, zullen we eindigen op een opwarming van 2,7 graden aan het eind van deze eeuw.” Dat is beter dan de eerdere prognoses van vier graden, maar nog steeds is het ruim boven de beoogde grens van twee graden, laat staan anderhalve graad. “Het probleem is nog steeds dat 2,7 graden geen twee graden is, en zeker geen anderhalve graad,” zegt Blondeel. De Verenigde Staten zijn een van de grootste uitstoters, maar in 2023 waren ze op wereldniveau verantwoordelijk voor slechts 11,3 procent. “Als je dan met alle overige landen wel werkt aan het klimaatakkoord, dan heb je altijd nog de mogelijkheid om grote positieve verandering met je mee te brengen.”
