Veel mensen proberen in het dagelijks leven bewust duurzame keuzes te maken: voor een korte afstand de fiets pakken in plaats van de auto, afval scheiden, een vliegvakantie overslaan of een kapotte fietsband zelf repareren in plaats van meteen iets nieuws te kopen.
Dergelijke keuzes zijn goed voor het milieu en worden door allerlei mensen gemaakt. Vaak krijgen we daar ook sociale waardering voor: we vinden het belangrijk en positief wanneer iemand bewust met duurzaamheid bezig is. Maar uit onderzoek van Ceren Şahin aan Tilburg University blijkt dat die waardering niet voor iedereen gelijk is. Vooral mensen met een lager inkomen krijgen minder sociale erkenning voor hun duurzame keuzes.
Vooroordelen
Het onderzoek van Ceren Şahin gaat dus over de vooroordelen die mensen met een laag inkomen tegenkomen als ze duurzame keuzes maken. “Mensen kunnen meerdere motivaties hebben om iets te doen. Ik kan bijvoorbeeld elke dag hardlopen om gezond te blijven, maar ook omdat ik het leuk vind of omdat ik haast heb. Toch maken we als mensen vaak automatisch een aanname over wat de meest logische reden is, zonder te kijken naar de andere mogelijke motivaties.”
Volgens Şahin is dit dus ook hoe we denken als mensen duurzame keuzes maken.
“Als een rijk persoon een tweedehands meubel koopt vinden we dat ‘resourceful’ maar als iemand met een kleine beurs dat doet, denken we dat ze dat doen omdat ze geen andere keuze hebben”, zegt Şahin.
Volgens Şahin is het probleem dat mensen met een lager inkomen het gevoel hebben dat anderen hun keuzes beoordelen. “Ze willen wel duurzame keuzes maken, maar niet de indruk wekken dat ze arm zijn. Daardoor kunnen ze die duurzame opties soms vermijden en juist nieuwe producten kopen om het gevoel te hebben dat ze erbij horen.”
Onderzoeken
Voor een deel van het onderzoek heeft Şahin gebruik gemaakt van een website die mensen betaald om een enquête in te vullen. In deze enquête kwamen verschillende vragen en onderzoekjes langs. Bij een van de vragen werden drie keuzes voorgelegd aan mensen met een laag inkomen over het kopen van een Patagonia jas (redelijk dure vintage jassen van hoge kwaliteit): 1. een tweedehands Patagonia jas kopen 2. Een nieuwe Patagonia jas kopen of 3. Een goedkope jas kopen van een fast fashion bedrijf zoals H&M.
60 procent van de ondervraagde zouden kiezen voor de tweedehands jas, “het is logisch, een hoge kwaliteit voor een lagere prijs”.
Maar zodra Şahin bekend maakte dat iedereen hun resultaten kon zien koos meer dan de helft van de ondervraagde voor een fast fashion jas. Omdat ze niet willen dat mensen weten dat ze tweedehands kopen en omdat de nieuwe jas te duur voor ze is.
“Wanneer je bang bent om beoordeeld te worden voor een duurzame keuze, ben je al snel geneigd om die keuze te veranderen ”
De duurzame keuzes van studenten
Voor het onderzoek is gebruikgemaakt van een grote groep deelnemers uit de Verenigde Staten. Het ging om een diverse groep met verschillende etnische achtergronden, waardoor de resultaten breed representatief zijn, vertelt Şahin.
Of dit onderzoek representatief is voor studenten in Nederland weet Şahin niet te vertellen, maar ze durft wel een aanname te doen:
“In de VS is armoede vaak sterker gestigmatiseerd, wat invloed kan hebben op hoe mensen hun duurzame keuzes ervaren. In Nederland zie je wellicht minder grote verschillen. Voor jongeren is acceptatie heel belangrijk: zij zijn zich bewust van de impact op het milieu én op elkaar. Ze willen graag sociaal geaccepteerd worden, maar studenten accepteren elkaar vaak sneller. Daardoor is de kans denk ik groter dat zij minder snel sociale erkenning missen, hoewel ook zij dat soms kunnen ervaren.”
