Deze week is het weer de week van de Lentekriebels. Met dit keer als thema respect. De week wordt door organisatie Rutgers en de regionale GGD ’s georganiseerd. Bassischolen zijn niet verplicht om mee te doen aan de week, maar er moet wel aandacht worden besteed aan seksuele voorlichting, want dit staat in de landelijke kerndoelen. Op welke manier scholen dit doen, mogen ze zelf bepalen.

Doel week van de Lentekriebels

Zowel ouders als scholen willen een gezonde en veilige omgeving voor kinderen waarin zij zich kunnen ontwikkelen. Internationaal onderzoek van onder andere de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) en UNESCO, laat zien dat goede seksuele voorlichting die aansluit bij de leeftijd beschermend werkt. Door over seksualiteit, relaties en weerbaarheid te praten op jonge leeftijd, leren kinderen over wat wel en niet oké is. Ook leren ze hun grenzen aangeven.

Rutgers meldt dat het aankaarten van dit soort onderwerpen ervoor zorgt dat kinderen een positiever zelf-en lichaamsbeeld krijgen en meer voor zichzelf leren opkomen. Ook leren ze op jonge leeftijd respect hebben voor anderen en het herkennen van grenzen van andere kinderen. Zowel ouders als verzorgers spelen een belangrijke rol in het leven van de kinderen. Kinderen spenderen veel tijd door op school en maken veel vriendjes en vriendinnetjes. Hierbij kunnen bepaalde gevoelens ontstaan. Scholen moeten ervoor zorgen dat hier open over kan worden gepraat en er een veilige omgeving kan worden gecreëerd voor de kinderen. Het heeft voor later veel voordelen. Volgens Rutgers, gebaseerd op eerder onderzoek, maken jongeren later vaak gezondere keuzes op seksueel vlak.

Meer dan alleen seks

Vaak denken mensen bij de week van de Lentekriebels aan: ‘Hoe worden baby’s gemaakt’. Volgens psycholoog en seksuoloog Sanderijn van der Doef is het veel meer dan dat. “Ik noem het ook geen seksuele voorlichting, maar seksuele opvoeding. Dat betekent dat kinderen al van jongs af aan te maken krijgen met allerlei aspecten die te maken hebben met seksualiteit, dus dat kunnen ook gewone emoties zijn.’’ Dit gaat over welke plekken voelen fijn voor iemand, welke plekken voelen niet fijn en het leren kennen van je eigen lichaam. Kinderen kunnen op jonge leeftijd al bepaalde warme gevoelens krijgen voor een vriendje of vriendinnetje.

Santine Scholten, voorzitter van de organisatie Blootnodig benadrukt dat de informatie altijd wordt afgestemd op de leeftijd van de ontwikkelingsfase van het kind. “Bij jonge kinderen gaat het bijvoorbeeld over het benoemen van lichaamsdelen, gevoelens herkennen en grenzen aangeven. Het is dus geen ‘alles in één keer’, maar een zorgvuldig opgebouwde leerlijn.’’

Te jonge leeftijd?

Veel ouders denken dat jonge kinderen tijdens deze lessen al gedetailleerde uitleg krijgen over seks, maar die aanname ligt in de praktijk anders. Op deze leeftijd gaat het meer over gevoelens, emoties, vriendschap, en het met elkaar omgaan. Als kinderen nieuwsgierig zijn over dingen zoals bijvoorbeeld seks, gaan ze daar zelf vragen over stellen. Santine Scholten licht toe dat het risico niet ligt bij het geven van de voorlichting, maar juist in het ontbreken ervan. “Wanneer kinderen deze basis niet meekrijgen, zien we vaker dat ze hun informatie ergens anders vandaan halen, wat kan leiden tot misverstanden, onveilige situaties en een grotere kans op grensoverschrijdend gedrag.’’ Het is dan ook mogelijk dat er misverstanden, schaamte of onveilige situaties ontstaan.

Ook Sanderijn van der Doef denkt dat het juist goed is om op jonge leeftijd seksuele voorlichting te geven. “Je kunt het over allerlei andere onderwerpen hebben die de basis vormen van een leuke aardige fijne plezierige relatie die je in de loop van je leven krijgt, ook al op jonge leeftijd.’’ Ook vertelt ze over dat je het met kinderen kunt hebben over hoe je met vriendjes en vriendinnetjes om kunt gaan op een aardige manier. “Sociale relaties zoals vriendschap volgen dezelfde principes als een latere seksuele relatie. Daarom is het belangrijk kinderen te leren wat een fijne en plezierige vriendschap kan zijn.”

Dit geeft ook Santine Scholten aan: “Seksuele ontwikkeling begint al op jonge leeftijd, maar dat gaat dan vooral over thema’s als vriendschap, gevoelens, grenzen en respect.’’ Door hier op jonge leeftijd al aandacht aan te geven, leren kinderen op een veilige en gezonde manier om met zichzelf en anderen om te gaan. “Het legt een basis waar ze de rest van hun leven profijt van hebben.’’

Ouders spelen sleutelrol

Ouders kunnen thuis op een eenvoudige manier bijdrage aan seksuele opvoeding door heel goed te luisteren en kijken naar hun kind. Ook het tonen van belangstelling en opletten op wat voor vragen hun kind stellen. “Als een kind van 4 jaar vraagt waarom een mevrouw een dikke buik heeft, dan kun je zeggen dat er een baby’tje zit. Als een kind meer vragen heeft dan stelt het die vragen wel’’, aldus Sanderijn van der Doef.

Belang van deze week

Sanderijn van der Doef is van mening dat er problemen kunnen ontstaan bij kinderen als deze lessen juist niet worden gegeven. “Dan zouden kinderen vragen hebben waarop ze niet goed weten waar ze terecht kunnen met die vragen.’’ Als niemand over het onderwerp praat, gaan kinderen denken dat het een heel raar onderwerp is. “Kinderen gaan dan op het gegeven moment op internet zoeken en dat wil je niet als ouder.’’ Door juist deze onderwerpen aan te kaarten, krijgen ze het gevoel dat het een gewoon onderwerp is en ze daar gewoon vragen over kunnen stellen.