Het nieuwe kabinet is van plan om de defensie-uitgaven verder te verhogen om de NAVO-norm in 2032 te halen. De norm werd vorig jaar verhoogd door de instabiele veiligheidssituatie in de wereld. De laatste paar jaar is namelijk sprake van een koerswijziging. De tijd van bezuinigingen zijn voorbij. Echter heeft het Nederlandse leger moeite met het uitbesteden van het defensiebudget. Wat moet er gebeuren om te zorgen dat de krijgsmacht haar budget op kan maken? 

Na de Koude oorlog ging Nederland zich inzetten voor internationale vredesmissies. De focus lag hierdoor niet meer op tanks en ander zwaar materieel maar op helikopters, vliegtuigen en lichte voertuigen voor de snelle verplaatsing van militairen. Hierdoor nam Nederland in 2011 afscheid van de laatste tank. Sinds 2011 was er sprake van bezuinigingen, wat leidde tot weinig spullen en veel ontslagen. Dat veranderde in 2022 toen de oorlog in Oekraïne begon, die nu nog aan de gang is.

Verder is gebleken dat Amerika het Europese continent minder belangrijk is gaan vinden. Dat is terug te vinden in het nieuwste ”National Defense Strategy” van het Amerikaanse ministerie van oorlog. Daarin staat onder andere dat Europa zelf verantwoordelijk hoort te zijn voor de verdediging van het continent. Deze twee belangrijke gebeurtenissen in de geopolitieke wereld hebben geleid tot het besluit van de NAVO om de norm te verhogen naar 5% van het Bruto Binnenlands Product (3,5% voor defensie-uitgaven en 1,5% voor militair gerelateerde investeringen zoals het verbeteren van infrastructuur).  Als Nederland die NAVO-norm haalt, kost dat in 2032 zo’n 49,8 miljard euro.

Uitdagingen 

Toch heeft Defensie beperkingen met uitbreiden. Raymond Knops, voorzitter van Nederlandse Industrie voor Defensie en Veiligheid, zegt: ”We zitten nu in een andere tijd. Alleen met geld doe je niks. Want we zijn afhankelijk van de industrie.” Zo zijn er lange levertijden voor het inkopen van materieel. Dit komt omdat de onveilige situatie in de wereld geleid heeft tot een toename in vraag naar wapens. Europa wil de defensie-industrie wel uitbreiden maar het openen van een nieuwe fabriek kan jaren duren. ”Defensie moet partnerschappen ontwikkelen en richting geven voor de langere termijn. Je kunt aan de geldknop draaien maar er zitten bestel- en levertijden op.” De lange levertijden hebben impact op de weerbaarheid van Nederland. Zo zegt Knops: ”Als je de spullen niet hebt kan je niet oefenen.”

Ook het personeelstekort zit de uitbreidingsplannen van de krijgsmacht in de weg. Het leger heeft meer specialisten nodig, maar die zijn schaars. Verder heeft het leger vergunningen nodig voor bijvoorbeeld nieuwe munitiedepots of een nieuwe kazerne. Maar door stikstofregels, geluidsregels en andere bureaucratische stappen, kan Defensie niet zomaar een nieuwe locatie bouwen. Dat staat in het jaarverslag van Defensie uit 2024.

Volgens Knops kan het nieuw kabinet wel stappen zetten om de problemen te verhelpen. ”Ik zou een uitzondering maken voor gereedheid. Er zijn nu teveel regels. Daar moeten we van af. We zitten in een noodsituatie.” Er zijn regels en wetten opgesteld voor vredes- en oorlogstijd. ”We hebben in Nederland niets geregeld voor het grijze gebied waar we nu in zitten.”

Verder is volgens Knops een continue geldstroom voor Defensie van belang. ”Doorslaan in 5 procent is risicovol. Het kabinet moet nu op andere terreinen bezuinigen.” Raymond Knops blikt op de toekomst: ”Straks als het weer rustiger wordt in de wereld zal de discussie komen of de 5 procent nog wel nodig is. Er moet sprake zijn van continuïteit inplaats van een steeds veranderend percentage.”