Het gaat weer steeds slechter met de leesvaardigheid onder jongeren. Dat blijkt uit het nieuwste PISA-onderzoek. Ook in 2022 scoorde Nederland al lager op leesvaardigheid dan in voorgaande jaren. Zo scoorde ze sinds 2018 al onder het Europees gemiddelde. En deze nieuwe resultaten laten zien dat de Nederlandse jongeren moeite blijven houden met lezen. De overheid probeert ondertussen met verschillende maatregelen en campagnes jongeren weer meer aan het lezen te krijgen, maar tonen deze maatregelen in de praktijk wel effect?
Om de leesvaardigheid te verbeteren onder de jongeren heeft de overheid de afgelopen jaren al verschillende campagnes georganiseerd. Zo vindt elk jaar de kinderboekenweek plaats, waarin er extra aandacht wordt besteed aan boeken en lezen onder jonge kinderen. Ook worden op sommige scholen voorleeswedstrijden georganiseerd, waarin jongeren uit het hele land het tegen elkaar opnemen om te zien wie het beste kan voorlezen. Of de Literatour, een tour waarin schrijvers op bezoek gaan bij scholen om te vertellen over hun boeken.
Naast deze campagnes zijn er ook andere maatregelen genomen vanuit de overheid. Sinds eind 2022 kunnen basis-en-middelbare scholen subsidie aanvragen om leerlingen beter te leren lezen. Maar hebben de maatregelen van de overheid effect in de klas?
Ook docenten Nederlands op middelbare scholen merken dat de leesvaardigheid van leerlingen achteruit gaat. ‘’Over het algemeen denk ik wel dat het niveau gedaald is en dat dit vooral te maken heeft met de woordenschat van de leerlingen’’ vertelt Alyssa Verhees, docent Nederlands op het Stedelijk College Eindhoven. Zelf heeft deze school al maatregelen genomen om het leesplezier te verbeteren. Zo hebben ze dit jaar de eisen van de leeslijst verminderd. Hiermee hopen ze dat leerlingen meer plezier krijgen in lezen, omdat ze nu makkelijkere boeken mogen kiezen. Ook hebben ze de leesverslagen afgeschaft. Leerlingen moeten nu een gesprek houden over hun gelezen boek, in plaats van een verslag te schrijven. ‘’We hebben gemerkt dat ze dit serieuzer nemen en dat ze daardoor het boek ook met meer plezier lezen.’’
Vera van Bakel, docent Nederlands op het Stedelijk College Eindhoven, merkt ook dat het plezier voor het lezen van haar leerlingen achteruit gaat. ‘’De leerlingen nu, in mijn mavo en havo klassen, kiezen het liefst een zo dun mogelijk boek en bijna niemand vindt lezen leuk.’’ Daarnaast merkt ze dat het niveau van leerlingen omlaag is gegaan. ‘’Ik merk dat de taalverzorging vaak heel matig is. Er worden geen punten gezet tussen de zinnen en leerlingen gebruiken fout gespelde woorden, zoals; ‘zij’ in plaats van ‘zei’’’
Ze ervaart wel dat de overheid extra middelen geeft om de leesvaardigheid te verbeteren, zoals gratis toegang tot de bibliotheek voor leerlingen. Ondanks dat Vera ziet dat dit helpt, denkt ze dat kleine initiatieven het beste werken. ‘’Denk aan boekenkasten op straat en het praten over boeken door leuke mensen’’
De maatregelen van de overheid lijken dus deels effect te hebben, maar volgens Vera en Alyssa moeten ook scholen en docenten zelf initiatieven nemen om leerling enthousiast te maken. ‘’We willen leerlingen motiveren om meer lol te beleven aan lezen door ze bijvoorbeeld een brief aan de hoofdpersoon te laten schrijven of een boeken ‘kijkdoos’ te maken.’’
