Let op: dit artikel gaat over suïcide.

Deze week is Wereld Suïcide Preventie Week. In heel Nederland wordt er extra aandacht besteed aan preventie. Dat is nog steeds hard nodig: wereldwijd stapt iedere 45 seconden iemand uit het leven. In Nederland overlijden jaarlijks meer dan 1750 mensen door suïcide, dit zijn dus gemiddeld 5 mensen per dag.

Elsbeth Kuysters verloor haar 17-jarige dochter Sara aan suïcide. Haar dochter kreeg hulp, werd opgenomen en had verschillende vormen van zorg. Toch kon niemand voorkomen dat ze overleed. Elsbeth zet zich in voor suïcidepreventie en vindt dat hier op jongere leeftijd aandacht aan besteed moet worden én persoonlijker moet worden.

Tijdens Wereld Suïcide Preventie Week is er extra aandacht voor de omgeving van mensen die met suïcidale gedachten kampen en voor nabestaanden. Door het hele land organiseren meer dan 500 organisaties activiteiten, ook in de LocHal in Tilburg wordt hier aandacht aan besteed. Elsbeth geeft hier een lezing, voorafgaand heb ik haar mogen spreken.

Wat doe je als je 17-jarige dochter niet meer wil leven?

Elsbeth weet het antwoord op deze vraag maar al te goed, haar dochter Sara had een doodswens en overleed uiteindelijk door suïcide.

Sara is een sociaal en vrolijk meisje, ze staat bekend als iemand die midden in de groep stond en heel betrokken was bij haar klas. Ze heeft op school nog nooit laten merken wat er in haar hoofd speelde, tot ze tijdens een werkweek meerdere keren flauw viel. Dit is ook het eerste moment dat Elsbeth en haar man door hebben dat het niet goed gaat met Sara.

Sara raakt steeds verder achter op school. Ze krijgt lichamelijke klachten en kampt met veel stress, uiteindelijk wordt duidelijk dat ze ook suïcidale gedachten heeft. Ze wordt opgenomen en krijgt professionele hulp, er waren gesprekken, therapie en medicatie. Maar Sara wordt niet beter. 

Na haar verblijf in de kliniek, gaat ze zelfstandig wonen in Breda. Ze woont hier met een strak georganiseerd zorgnetwerk om haar heen. Haar ouders beheren haar medicatie en proberen haar zoveel mogelijk te ondersteunen. Het lijkt beter met haar te gaan, maar Sara haar doodswens blijft.

Praten over de dood

In de laatste maanden verandert de relatie tussen Elsbeth en Sara. Als Sara uiteindelijk aangeeft dat ze wil stoppen met haar behandeling en verder wil met haar doodswens, werd het gespreksonderwerp ‘de dood’ ineens onderwerp van gesprek.

‘’Als we het daarover kunnen hebben, dan kunnen we het over alles hebben,’’ vertelt Elsbeth. De gesprekken tussen Sara en haar ouders worden open, ze praten over haar gevoelens en over haar wens om te sterven. 

Niet altijd passende hulp

Ondanks alle hulp die Sara kreeg, ging het uiteindelijk mis. In 2017 overlijdt Sara aan suïcide, in bijzijn van haar lieve kat Liesje. Voor Elsbeth en vader Frans begint een periode van rouw en vragen. 

Elsbeth vraagt zich wel af: wat had er anders gekund? Ze maakt de behandelaars van haar dochter geen verwijten, zij deden echt hun best. Maar volgens haar werd Sara, en ook andere jongeren, soms te veel bekeken vanuit een systeem of protocol en te weinig als individu.

Volgens haar moet er binnen de hulpverlening meer ruimte komen om af te wijken van standaardprocedures wanneer de situatie daarom vraagt. Niet iedereen heeft namelijk hetzelfde nodig. ‘’Wat heeft die jongere nodig? Misschien gewoon een gesprek in het park. Of samen op de fiets bijvoorbeeld,’’ vertelt Elsbeth. 

Preventie begint op jonge leeftijd

Elsbeth is van mening dat preventie niet pas moet beginnen als iemand al diep in de put zit, dan is het soms al te laat. Kinderen moeten volgens haar al eerder leren omgaan en praten over emoties. Op school komen veel jongeren samen. Daar liggen dus kansen om te werken aan mentale weerbaarheid, maar ook is het belangrijk om hier te praten over somberheid, stress en psychische obstakels. 

Sara was voor haar dood bezig met een mental health-project, zoals ze dat zelf noemde. Na haar dood heeft Elsbeth samen met anderen dit project doorgezet, zo is de anbi-stichting Saarisnietgek ontstaan. De stichting heeft een eenmalig magazine uitgegeven voor kinderen tussen de 10 en 12 jaar, dit is een eigentijdse glossy met verhalen en opdrachten over emoties. Scholen kunnen deze aanschaffen en ermee werken in groep 7 en 8 in al bestaande lessen. Ook ouders en jeugdprofessionals hebben het magazine graag om met het kind in gesprek te gaan.

Meer daadkracht, minder regels

Sinds 1 januari 2026 ligt er ook een deel verantwoordelijkheid bij gemeenten om suïcidepreventie structureel te organiseren. Elsbeth vindt dit een goede stap, maar er kan wel gekeken worden naar de uitvoering.  ‘’Je moet kijken wat er specifiek in jouw gemeente nodig is. Welke jongeren hebben wat nodig? Er moet meer maatwerk geleverd worden,’’ vertelt ze.

Laagdrempelige initiatieven zouden veel kunnen betekenen. Denk bijvoorbeeld aan plekken waar jongeren gratis en anoniem kunnen praten of plekken waar activiteiten georganiseerd worden. 

Niet alleen het politieke gedeelte is belangrijk, maar het moet een echte samenwerking worden met andere organisaties. Zoals een docent die besluit om in de klas aandacht te besteden aan dit onderwerp, een maatschappelijk medewerker die scholen benadert of een hulpverlener die meer naar het individu kijkt. 

Elsbeth ziet verschillen bij organisaties, sommige organisaties zijn volgens haar meer terughoudend en verschuilen zich achter bepaalde regels en procedures. Terwijl andere professionals echt doorpakken. ‘’Ik zou graag zien dat sommige mensen iets meer daadkracht hebben en met hun hart werken,’’ zegt Elsbeth.

Sara is meer dan alleen dat meisje die overleed aan suïcide

Na het overlijden van Sara heeft Elsbeth niet alleen de stichting Saarisnietgek opgericht, maar ze heeft ook twee boeken geschreven. De boeken gaan over haar dochter en rouw, ze vertelt hier ook over tijdens lezingen.

Ze wil Sara daarmee niet alleen herinneren als het meisje dat overleed door suïcide, ze wil juist laten zien wie haar dochter was toen ze nog leefde. Sara schreef zelf ook veel, ze hield dagboeken bij en had een grote interesse voor belangrijke verhalen.

Nu gebruikt Elsbeth haar verhaal om andere mensen te bereiken, vooral jonge mensen. ‘’Als maar één kind dit leest en denkt: hé, dit gaat over mij. Misschien moet ik toch eens praten, dan is het doel eigenlijk al bereikt,’’ vertelt ze. 

Worstel je met suïcidale gedachten of maak je je zorgen om iemand? Praten helpt. Bel 24/7 gratis en anoniem met 113 of chat op 113.nl