Jong Oranje Dames staat zaterdag in de WK-finale en kan opnieuw wereldkampioen worden. Met sprankelend hockey, technisch vermogen en een volwassen spel liet Nederland dit toernooi opnieuw zien waarom het al jaren meedoet in het wereldwijde vrouwenhockey. Achter dat zichtbare succes schuilt een opleidingssysteem dat breed begint, scherp selecteert en jonge spelers wil laten groeien. “Ons doel is dat jij de best mogelijke hockeyster gaat worden die jij kan zijn”, zo zegt talentmanager Gerold Hoeben van de KNHB. Zaterdag speelt Jong Oranje voor goud, maar de weg naar die finale begint al veel eerder.  

Met de WK finale in de agenda, die gespeeld zal worden op zaterdagavond 23:15 Nederlandse tijd, is het tijd om terug te kijken naar de jeugdopleiding van de KNHB. Het succes is namelijk een gevolg van jarenlange jeugdprestaties en selectieprocedures. Volgens talentmanager Gerold Hoeben is winnen nooit het hoofddoel, “het succes van Jong Oranje is niet zo belangrijk. Het succes van de jeugdopleiding, is hoeveel mensen lever je aflevert naar het Nederlands elftal, dat is belangrijk.”  

Het geheim van de jeugdopleidingen 

Nederland blinkt uit in hockey, en dat is niet alleen te danken aan de huidige generatie speelsters. Het fundament wordt al jaren gelegd in een doordachte jeugdopleiding van de KNHB. Een piramide die breed begint, waarin elke speler kansen krijgt, maar waar uiteindelijk slechts enkelen de top halen.  

Dat systeem werkt niet alleen dankzij coaches of trainingsschema’s, maar door een combinatie van cultuur, infrastructuur en continuïteit. Nederland heeft heel veel clubs, veel velden, korte reisafstanden en een hechte sportcultuur. Zo zegt Hoeben, “we hebben het geluk dat we én de accommodaties én de clubs hebben.” 

De échte kracht zit in de manier waarop talent wordt herkend, ontwikkeld en begeleid. De KNHB werkt nauw samen met de clubs. Clubs leveren zelf spelers aan, de KNHB beoordeelt ze in selectierondes en geeft feedback binnen drie thema’s; verdedigen, versnellen en basistechniek. “De talentherkenning toen wij op basis van hockeycapaciteit, dat is heel breed, je kijkt naar iemand die heel snel is, goed kan verdedigen, een neusje voor de goal heeft of goed overzicht heeft.”  

De route van de jeugdopleiding 

De route richting Jong Oranje en uiteindelijk het grote Oranje begint vroeg. Spelers starten vaak in U14-opleidingsteams, in de regio, waar trainers kijken naar hun aanleg. Daarna volgen U15-selecties, steunpuntdagen en centrale trainingen met de nationale U15-groep. Van daaruit kunnen spelers doorstromen naar U16, U18 en U21, waar bij elke stap opnieuw wordt geselecteerd.  

Het systeem is open, omdat niet alle spelers tegelijk ontwikkelen. Door het na-selectiesysteem van de KNHB kunnen later ontwikkelde spelers alsnog instromen. Dat maakt de opleiding minder strak en zorgt ervoor dat talent dat laat opbloeit niet wordt gemist.  

Zichtbaar resultaat 

Wie naar het huidige WK kijkt, ziet vooral het resultaat: een Jong Oranje dat technisch goed in elkaar zit, aanvallend speelt en constante druk uitoefenen. Achter de speelsters die zaterdag in de finale staan, zitten jaren van trainingen, feedback, selectiemomenten, teleurstellingen en groei. Ondanks het succes benadrukt de KNHB dus dat winnen niet eens het hoofddoel is, maar hoeveel spelers je aflevert naar het Nederlands elftal. Jong Oranje mag dan zaterdag mogelijk met wk-goud staan, het echte goud zit in de spelers die straks doorstromen naar Oranje.  

Mentale druk 

Het pad naar U21 en uiteindelijk Oranje is niet alleen technisch uitdagend, maar ook mentaal zwaar. De prestatiedruk is groot, “maar je ziet vaak dat die druk zelf wordt opgelegd”, noemt Hoeben. “Bij de KNHB benadrukken we dat spelers de zwaarste wedstrijd tegen hunzelf spelen.” De KNHB-coaches werken met mentale modellen zoals de aandacht cirkels van Ebersprächer. Spelers leren herkennen wanneer ze afdwalen, wanneer druk hen beïnvloedt en hoe ze terugkeren naar de focus op hun taak. “We zijn nu ook bezig met het opzetten ban een mentale leerlijn, waarbij we ook specialisme inhuren, dat is met name om coaches deskundiger te maken daarin bij het helpen van hun speelsters.” De grootste uitdaging voor de KNHB is volgens Hoeben dat de meeste het niet halen.  

Zaterdag staat Jong Oranje in de WK-finale. De kans op goud is er, maar het werkelijke succes ligt dieper; in honderden kinderen die in U14 beginnen, in de tientallen die doorstromen, en de enkeling die straks misschien debuteert in het grote Oranje.  

Volgens de KNHB ook heel belangrijk; “Voor iedereen in ons programma moet de reis die ze maken waardevol zijn. Dat betekent dat ze dingen hebben geleerd en ondervonden waar ze de rest van hun leven als hockeyer en als mens wat aan hebben.” 

De jeugdopleiding is niet gebouwd om kampioenschappen te winnen, maar om spelers op te leiden. Jong Oranje oogst de vruchten daarvan.