Meta experimenteert met gezichtsherkenning in slimme AI-brillen en heeft de technologie volgens berichtgeving zelfs al op grote schaal voorbereid. Hoewel gezichtsherkenning in de openbare ruimte binnen de EU verboden is, groeit de vrees dat dergelijke technologie elders in de wereld wel beschikbaar komt. Dat kan ingrijpende gevolgen hebben: voorbijgangers kunnen ongemerkt herkend én gekoppeld worden aan hun online leven. Deskundigen waarschuwen dat dit niet alleen de privacy aantast, maar ook nieuwe kansen biedt voor misbruik, zoals identiteitsfraude en stalking. “Ik voelde me aangetast in mijn privacy,” zegt Bert Hubert, ervaren autoriteit op het gebied van cybersecurity. 

Hubert weet uit ervaring hoe ver gezichtsherkenningstechnologie al is. Hij testte de software en vertelt dat het zelfs kwam aanzetten met foto’s van de afgelopen vijftien jaar. “Inclusief foto’s waar je dronken op een studentenfeestje staat. Daar schrik je wel van dat dat gebeurd. Je weet dat de foto ergens online staan, maar je wordt er niet steeds mee geconfronteerd. En zo loopt ineens iemand langs met een bril en die zoekt het internet af met foto’s van jou.”

Vrees voor misbruik

Ook cybersecurityexpert Henri Beek ziet risico’s wanneer gezichtsherkenning op grotere schaal wordt uitgerold. “Als ze een naam en account koppelen aan een gezicht ontstaat er een database. Dan loop je een risico dat het makkelijker wordt om de identiteit van mensen te achterhalen en daar ook misbruik van te maken. Denk bijvoorbeeld aan identiteitsfraude of aan situaties waarin mensen kwetsbaar worden op basis van wat ze posten op social media. Als iemand bijvoorbeeld openbaar heeft staan waar die werkt of waar die naar school gaat, kan je makkelijk in die persoonlijke levenssfeer komen. Ook als je denkt dat niemand het weet.” 

Daarbij kunnen volgens Beek ook gegevens uit oude datalekken een rol spelen. “Meta heeft in het verleden al een datalek gehad en ook andere bedrijven kunnen geraakt kunnen door bijvoorbeeld een datalek.  Daaruit kun je telefoonnummers en e-mailadressen terugvinden en een profiel schetsen.” Wanneer die informatie vervolgens wordt gecombineerd met gegevens uit andere lekken en sociale media, ontstaat volgens Beek een steeds completer beeld van iemand.

Europees verbod biedt geen garantie

Hoewel het in de EU verboden is, groeit de vrees dat de technologie wel gebruikt kan worden door consumenten. “Dit soort dingen kent geen landsgrenzen van criminele activiteiten. Als Europeaan ga je misschien wel naar de VS als je op vakantie gaat of wanneer student een jaar abroad gaat. Als daar allemaal Amerikanen met slimme brillen oplopen, wordt je er alsnog mee geconfronteerd of je het nou wil of niet,” zegt Beek. 

“Je hebt de bril niet eens nodig,” zegt Hubert. Tegenwoordig kan je ook al met camera’s die onopvallend in kleding zijn verwerkt mensen herkennen. Beek ziet daar ook voordelen in. “Als je als agent opzoek bent naar een vermist persoon, kan ik me voorstellen dat als je een database kan inladen in de bril en het een melding geeft als die een vermist persoon tegenkomt of een crimineel vindt die zich schuil houdt, handig is. Tegelijkertijd blijft het een privacyvraagstuk.” 

Bert weerlegt dit argument: “Als je bij de politie of geheime dienst werkt en je wil undercover gaan, kan je dat nu helemaal vergeten. Als iemand zegt: ‘Ik ben Jan de Boer’ kan iemand met een camera antwoorden ‘Nee, dat ben je niet.’ Het Idee dat je ergens anoniem heen kan gaan is dan echt helemaal voorbij.”