Slechts één op de vijf sollicitanten heeft vertrouwen in een sollicitatieprocedure waarin AI wordt gebruikt. Dat blijkt uit onderzoek van HR- en recruitmentplatform Tellent. Vooral wanneer AI invloed heeft op selectie of het eerste contactmoment, groeit de weerstand. Waar werkgevers AI zien als een manier om efficiënter te werven, zijn kandidaten bang dat de menselijke kant verdwijnt.
Waar ligt de grens?
De meeste kritiek ontstaat zodra er met AI beslissingen worden genomen in het selectieproces. Zo vindt 46 procent van de sollicitanten het onacceptabel als AI wordt ingezet bij de eerste selectie van cv’s en motivatiebrieven. Hetzelfde percentage keurt AI-gestuurde beoordelingen van assessments af. Bij persoonlijke contactmomenten is de afkeer nog groter: 71 procent ziet geen plek voor AI bij een eerste gesprek en 68 procent is tegen het gebruik van AI bij het bepalen wie uiteindelijk een aanbod krijgt.
Voor ondersteunende taken is er minder weerstand. Slechts 19 procent vindt het problematisch als AI-systemen vacatureteksten opstelt. 30 procent heeft moeite met het gebruik van AI bij het opstellen van arbeidscontracten.
Lodewijk de Stoppelaar, directeur Benelux bij Tellent over de resultaten van het onderzoek: “De arbeidsmarkt verandert snel en de opkomst van AI brengt veel kansen met zich mee, maar dit onderzoek benadrukt dat kandidaten veel waarde hechten aan de menselijke kant van een sollicitatieproces.”
Hoe werkt AI in de praktijk?
In veel gevallen draait het bij AI in sollicitatieprocessen om Applicant Tracking Systems (ATS). Deze systemen screenen cv’s op vaste kenmerken zoals werkervaring, opleidingsniveau en taalvaardigheid. “Op het moment dat je cv in zo’n systeem belandt, kijkt het algoritme vooral naar meetbare criteria,” legt AI-carrièrespecialist t Lisa Stamm uit. “Pas daarna komt er meestal een mens aan te pas. Dit gebeurt vooral bij grote bedrijven met veel sollicitaties.”
Dat heeft ook gevolgen voor hoe je je cv opstelt. Creatieve ontwerpen kunnen juist tegen je werken. “Vroeger maakte ik cv’s met veel visuals, maar bij ATS-systemen kan dat juist zorgen voor een lagere score,” vertelt Stamm. “Het is belangrijk om goed te kijken naar de vacaturetekst en en welke keywords je het beste kan gebruiken.”
Volgens Stamm kan AI juist helpen om vooroordelen te verminderen. “Als een vacature zo wordt geschreven dat een systeem puur kijkt naar vaardigheden en ervaring, is er minder ruimte voor vooroordelen. Mensen keuren sneller af op naam of uiterlijk. Een algoritme ziet dat niet.”
Europa versus Amerika
Toch verschilt de inzet van AI sterk per land. “In Europa zijn bedrijven nog relatief voorzichtig,” vertelt Djurre Holtrop, recruitment deskundige. “Dat komt door strenge regelgeving vanuit de EU. Er moet altijd menselijke controle zijn, bedrijven moeten begrijpen hoe het algoritme werkt en kunnen aantonen dat er geen discriminatie plaatsvindt.”
In de Verenigde Staten gaat dat vaak verder. Daar wordt soms volledig automatisch gescreend, zonder menselijke tussenkomst. “Toen ChatGPT net werd gelanceerd, maakten veel sollicitanten hun cv’s expres ATS-proof”, vertelt Holtrop. Zo lieten de sollicitanten ChatGPT hun cv’s nakijken, waarna het programma de woorden die slecht scoorde op het algoritme van de screeningtools verving met de woorden die goed scoorden op de tools.
Een wapenwedloop van bots
Uit het onderzoek van Panel blijkt dat bijna de helft van de sollicitanten AI-tools gebruiken om cv’s te verbeteren, motivatiebrieven te schrijven of zich beter voor te bereiden op gesprekken. Onder jongeren tussen de 18 en 34 jaar loopt dat zelfs op tot 65 procent.
Volgens Holtrop kan deze ontwikkeling leiden tot een soort wapenwedloop van bots. “Je ziet nu al dat sollicitanten tijdens een videogesprek een chatbot laten meeluisteren die live suggesties geeft voor antwoorden. Tegelijkertijd kan een bedrijf een AI gebruiken die adviseert welke vragen het beste gesteld kunnen worden. Dan reageert de ene bot op de andere.”
Onvermijdelijk, maar niet gevoelloos
Ondanks alle kritiek lijkt AI niet meer weg te denken uit sollicitatieprocessen, vooral bij grote organisaties waar honderden reacties binnenkomen. De uitdaging zit volgens beide experts in balans. Efficiëntie mag niet ten koste gaan van menselijkheid.
“Je cv is je persoonlijke verhaal,” benadrukt Stamm. “AI kan helpen bij het controleren of verbeteren, maar laat het niet volledig genereren. Uiteindelijk wil een recruiter zien wie jij bent.”
