Weet jij wat je moet doen tijdens een medisch noodgeval? Tot de kennis beschikken om de juiste hulp te kunnen aanbieden tijdens ongelukken kan cruciaal zijn. De kans en kennis krijgen om een leven te redden kan een groot verschil maken. Vooral voordat het slachtoffer bij een huisarts of ziekenhuis terechtkomt. Volgens experts kan je eerste hulp niet vroeg genoeg leren. Toch worden EHBO-lessen niet verplicht of gratis aangeboden op het voortgezet onderwijs. Als een kwestie van, soms letterlijk, leven of dood kan een standaard eerste hulp cursus voor scholieren voor meer veiligheid en paraatheid zorgen.“Een investering die ze dubbel en dwars terugkrijgen”. Evenwel blijven de meningen over een verplichte of gesubsidieerd lesprogramma verdeeld.

De vraag of leerlingen op het voortgezet onderwijs verplicht EHBO-les zouden moeten ontvangen kwam al eerder aan bod in de Tweede Kamer. Met behulp van het Rode Kruis in 2021 zijn meer dan 60.000 handtekeningen verzamelt door de stichting. De Kamer nam een motie aan voor de mogelijkheid tot een nieuw EHBO-lesprogramma voor jongeren op middelbare scholen. Ondanks een positieve reactie van politici is dit programma nog niet een werkelijkheid geworden. Ook al werd de motie met een Kamermeerderheid aangenomen waren er ook sceptische reacties van kamerleden. Harm Beertema van de PVV vond een verplichting niet nodig: “onderwijs moet gericht zijn op emanciperen en verheffen”, vertelde hij. Ook René Peters van het CDA is van mening dat de focus moet liggen op de kernvakken lezen, schrijven en rekenen en vindt dat scholen zelf moeten beslissen of zij toegang tot EHBO-lessen bieden. Uiteindelijk is besloten door te gaan met optionele EHBO-lessen, maar geen verplichting.

Het enthousiasme is duidelijk te zien

Toch vindt EHBO-expert Milou Bruers een verplicht eerste hulp lesprogramma voor scholieren op middelbare scholen een goed idee: “Hoe eerder en vroeger geleerd, hoe beter”, vertelt ze. Alsnog is het makkelijker gezegd dan gedaan volgens de EHBO’er. Ze benadrukt dat regelmatige lessen en veel herhaling essentieel zijn wil iemand de stof daadwerkelijk beheersen. Daarnaast is er volgens Bruers een groot verschil tussen de theorie kennen en deze toepassen in de praktijk. Toch is ze voorstander van gratis aangeboden lessen voor scholen vanuit de overheid: “Ik kan niet in de portemonnee kijken van de overheid, maar ik zou het gratis maken”, zegt Bruers.

Ook Ellen Schepens, medisch hulpverlener acute zorg deelt de mening van Milou Bruers. Ze heeft ook ervaring in het onderwijs en wil mensen graag overtuigen van de zaak. Ook als je niet goed weet wat je moet doen in het geval van een noodsituatie kun je alsnog helpen: “Je kan echt wat doen voor mensen om je heen. Als je de telefoon al oppakt en 112 belt help je al heel veel. Iets doen is beter dan niets”, zegt Schepens. Alsnog kan je EHBO-kennis niet vervangen en blijft het belangrijk volgens Schepens. Het herkennen van details aan symptomen of bepaalde verwondingen en weten hoe je moet handelen blijft cruciaal.

De hulpverlener is daarom ook van mening dat een standaard lesprogramma EHBO voor middelbare scholieren niet alleen de kennis kan vergroten voor de leerlingen. Het kan ook de druk op de zorg verlichten. Daarnaast vertelt ze over haar perspectief in de zorg: “Als iemand snel eerste hulp ontvangt, zorgt dat ervoor dat medewerkers in het ziekenhuis dat al niet meer hoeven te doen. Als veel mensen basis-EHBO kennen gaat dat helpen om de druk op de zorg te verminderen, dat weet ik heel zeker”, vertelt Schepens. Hierbij leer je hoe een AED te gebruiken tijdens reanimaties, hoe je bepaalde symptomen kan herkennen van letsel. Ook leer je bijvoorbeeld hoe je moet handelen als iemand stikt of flauwvalt. Samen met hoe je kalm kan blijven tijdens stressvolle situaties. “Gratis of verplichte lessen op scholen is een investering voor de overheid, maar een die ze dubbel en dwars terugkrijgen”, voegt ze toe.

Wat wordt er al gedaan op scholen?

Op scholen is het wel al verplicht om meerdere medewerkers in dienst te hebben die BHV’ers zijn of bedrijfshulpverleners. In tegenstelling tot EHBO’ers zorgen deze hulpverleners ook voor meer algemene veiligheid. Bijvoorbeeld op het vlak van brandgevaar en evacuatie tijdens noodgevallen naast medische hulp. BHV’ers hebben geen specialiteit in een specifiek vlak, maar hebben een algemene cursus gevolgd. Daarom beschikken ze tot relatief minder medische kennis dan een EHBO’er. Door de beslissing van de Tweede Kamer worden optionele lessen eerste hulp wel aangeboden door het Rode Kruis voor scholen en kunnen deze cursussen worden aangeschaft bij de organisatie. Ook andere derde partijen bieden betaalde lessen aan voor EHBO.

Natuurkundedocent, BHV’er, EHBO’er en preventiemedewerker op vwo Sint-Oelbert in Oosterhout Michah Holbrand heeft een meer genuanceerde optiek op het onderwerp. Naast BHV’ers en EHBO’ers die elke dag aanwezig zijn in het gebouw en training voor docenten vindt hij een verplichte les geen goed idee. “Je moet mensen niet forceren, daarom is verplichten niet de oplossing”, vertelt de docent. Holbrand is vooral een voorstander van leerlingen de noodzaak laten inzien van EHBO. De leerlingen enthousiast te maken voor een optionele les, of misschien zelfs een toekomst in de zorg vindt hij een beter idee. De preventiemedewerker is wel van mening dat een gesubsidieerd lesprogramma een positief effect kan hebben. “Het zaadje vroeg planten en vroeg leren kan goed werken”, zegt hij.